İngiltere'nin AB'den çıkması sektörü nasıl etkileyecek?

  • 25/06/2016 01:42

FATİH YILMAZ/Kokpit.aero

İngiltere’de korkulan oldu ve halkın yüzde 52’si Avrupa Birliği’nden ayrılma yönünde karar verdi. Ülkedeki havayollarının patronları, uçak ve motor üreticileri, havacılık endüstrisinde faaliyet gösteren uçak koltuğu üreticilerinden aviyonik firmalarına kadar irili ufaklı çok sayıda şirket yöneticilerinin “AB’de kalmak havacılık sektörünün yararına olur” uyarılarına rağmen çoğunluk aksi yönde karar verdi. Peki şimdi ne olacak? Bu karardan İngiltere ve Avrupa havacılık endüstrisi nasıl etkilenecek?

İngiltere, Avrupa Birliği içindeki en önemli ülkelerden, devasa Avrupa ekonomisinin en önemli lokomotiflerinden birisiydi. Bizim sektörü ilgilendiren tarafından bakarsak havacılık endüstrisine yön veren Almanya ve Fransa’dan sonra en kilit ülke konumundaydı. Zira dünyanın en büyük uçak üreticisi Airbus’ın büyük ortağı, Avrupa’nın milyar dolarlık askeri ve sivil uçak projelerine aktif bir katılımcı,  BAE Systems gibi uçak üreten şirketin yanısıra dünyanın en büyük uçak motoru üreticilerinden Rolls Royce’un ana merkeziydi. Ayrıca bu sektörde yüzbinlerce personele istihdam sağlıyordu.

TEK HAVA SAHASINDAN ÇIKIYOR

Endüstride AB ile bu kadar girift ilişkiler içinde, çok büyük projelerde ortak olan İngiltere’nin birlikten ayrılması havacılık sektörünü hiç şüphesiz olumsuz etkileyecek. Havayolları açısından değerlendirirsek, İngiliz halkının ayrılık kararı en çok onları vuracak. Havayollarının bir ülkeye sefer yapması belirli kurallara, iki ülke arasındaki karşılıklı anlaşmalara bağlı olarak gerçekleşir. Ve bu anlaşmalarda eşitlik dengesi gözetilir örneğin Ürdün merkezli bir havayolu Türkiye’ye uçuş yapmak istediğinde, karşılığında bir Türk şirketinin de Ürdün’e uçuş yapması konusunda denge gözetilir. Karşılıklı sefer yapılan bütün ülkeler arasında havacılık anlaşmaları yapılır.

Oysa Avrupa Birliği ülkeleri kendi aralarında “Open Skies” yani “Açık Semalar” anlaşmasıyla tek hava sahasını kullanıyordu. AB üyesi bir ülkedeki havayolu istediği bir ülkeye, istediği bir şehre sınırsız uçabiliyordu. İrlandalı bir havayolu İngiltere ile İspanya arasında uçabiliyor veya isterse Fransa’da iç hatlarda sefer yapabiliyordu.

27 ÜLKEYLE AYRI ANLAŞMA

İngiltere, AB’den ayrılmasıyla otomatikmen tek hava sahası uygulamasının dışında kalacak ve üye ülkelerin herbiriyle tek tek hava anlaşmaları yapmak zorunda kalacak. Bu durumdan sadece İngiltere merkezli şirketler değil Avrupalı havayolları da olumsuz etkilenecek. İngiltere ile AB üyesi ülkeler arasındaki yolcu trafiği hiç de azınsanmayacak bir büyüklükte. Zira 1996’da İngiltere-AB arasında 69 milyon yolcu taşınırken, bu sayı 2015’te 130 milyonları aştı. İngiltere merkezli 8 büyük havayolunun hava ulaşımından elde ettiği gelir ise 16 milyar dolar.

OPEN SKİES'DE KALMAK İSTİYOR AMA...

AB'ye veda edildiği için İngiliz şirketlerin sadece AB ülkelerine yaptıkları uçuşlar değil, Atlantik ötesi ABD uçuşları da olumsuz etkilenecek. Zira İngiltere, open skies anlaşması dolayısıyla Amerika’ya da sınırsız uçuş yapıyordu. İngiltere’nin artık birlik üyesi 27 ülkenin her biriyle ayrı ayrı uçuş anlaşması yapmasının oldukça meşakkatli bir süreç olacağı belirtiliyor. Birlikten ayrılsa da Open Skies anlaşması içinde kalmak isteyen İngiltere’nin bu isteğine, AB liderlerinin onay verip vermeyeceği bilinmez ancak kendilerini dışlayan İngiltere’ye bir fatura kesilebileceğini şimdiden söylemek gerçekçi olur.

İngiltere havacılık sektörünün önemli oyuncularından olan Ryanair, Easyjet, Virgin Atlantic ve uçak motoru üretcisi Rolls Royce’un üst düzey yetkilileri referandum öncesi ısrarla AB’de kalınmasından yana tavır koymuştu. Ancak korktukları başlarına geldi ve ayrılık kararı kesinleşir kesinleşmez İngiliz havayollarının borsadaki hisseleri sert düşüş yaşadı. Ülkenin milli havayolu British Airways’den karar sonrası yapılan ilk açıklamada bu yılki gelir hedeflerinin tutturulmasının zor olduğu kaydedilirken, British Airways’in de içinde bulunduğu IAG Grubu, Easyjet, Wizz Air ve Ryanair’in hisseleri yüzde 18-22 arasında düştü. Ayrılık sonrası Virgin Atlantic, Ryanair ve Easyjet gibi havayollarının operasyonlarını İngiltere dışındaki ülkelere kaydırması bekleniyor.

HAVACILIK ENDÜSTRİSİNDE DÜNYANIN 3.BÜYÜĞÜ

Şimdi İngiltere havacılık endüstrisindeki kapasitesine biraz daha yakından bakalım. Ülkede aralarında milli havayolu British Airways, Easyjet, Flybe, BMI Regional, Thomas Cook, Thomson Airways, Virgin Atlantic’in de olduğu irili ufaklı iç ve dış hatlarda operasyon yapan 24 farklı havayolu var. İş jeti, helikopter hizmeti, ambulans, hava taksi servisi sunan diğer şirketleri de eklediğimizde bu sayı 100’e çıkıyor.

Avrupa’nın ortak uçak projesi Airbus UK (fabrikalar Bristol ve Broughton şehirlerinde) ise sektördeki en büyük şirket. Airbus’ın en büyük yolcu uçağı A380’nin kanatları ve motorları burada üretiliyor, fabrikalar 13 bin direk, 140 bin de dolaylı olmak üzere 150 binden fazla kişiye iş imkanı sağlanıyor.

Rolls Royce, Avrupa’nın ortak üretimi olan Airbus A380 tipi dünyanın en büyük uçağının yanısıra yine AB ortak imalatı savaş uçağı Eurofighter Typhoon ve Boeing 787 Dreamliner için Trent 700, TrentXWB, 1000 ve 7000 gibi çok başarılı uçak motorları imal ediyor. Yıllık yaklaşık 200 milyar dolarlık mali büyüklüğe sahip İngiliz havacılık endüstrisinde 113 bin direkt, 276 bin kişi ise dolaylı yönden bu sektörde istihdam ediliyor.

Dünyanın üçüncü büyük savunma şirketi BAE Systems ile dünyanın en büyük ikinci uçak motoru üreticisi Rolls-Royce’un yanısıra Britten-Norman, Cobham, GKN, Meggitt, QinetiQ, Ultra Electronics sektördeki büyük şirketler olarak öne çıkıyor. Ayrıca İngiltere dışında sektördeki dev oyunculardan Boeing, Bombardier, Finmeccanica, AgustaWestland, Selex ES subsidiaries, General Electric, Lockheed Martin, MBDA, Safran, Thales Group’un da bu ülkede çok büyük yatırımları bulunuyor.

HEM SİVİL HEM ASKERİ UÇAK ÜRETİMİNDE KATKISI VAR

İngiliz havacılık endüstrisi Airbus, Boeing ve Bombardier’in sivil yolcu uçakları modellerinin yanısıra, AgustaWestland, Eurofighter Typhoon, Lockheed Martin C-130J Super Hercules ve Lockheed Martin F-35 gibi askeri uçak ve helikopter üretimine de çok büyük katkı sunuyor. Ayrıca BAE Taranis, InView UAV, QinetiQ Zephyr ve Watchkeeper WK450 gibi insansız askeri uçakların üretiminde de büyük rol oynuyor.

Airbus A380, A350 XWB, A340, A330 ve Airbus A320 ailesinin kanat ve yakıt sistemleri İngiltere’de imal ediliyor. A350 XWB ve A380 uçakları Rolls-Royce imalatı motorları kullanıyor. Hawker 800XP tipi jetin gövde ve kanatları Broughton’daki tesislerde yapılıyor.  Yine Avrupa’nın savaş uçağı Eurofighter Typhoon’un üretiminde İngiliz şirketlerin (BAE Systems and Rolls-Royce) katkısı yüzde 33. Dünyanın en gelişmiş eğitim uçaklarından BAE Hawk’da bu iki şirketin katkılarıyla imal ediliyor.

Geleceğin savaş uçağı olarak adlandırılan F-35’in üretiminde yine İngiliz şirketlerin (Rolls-Royce, BAE Systems) katkısı yüzde 20 oranında. Avrupa’nın ortak nakliye uçağı Airbus A400M de İngiltere’nin büyük destek verdiği bir başka proje. İnsansız askeri ve sivil uçaklarla İngiliz havacılık endüstrisinin önemli rol oynadığı bu listeyi daha da genişletmek mümkün.  Ortak yürütülen milyarlarca dolarlık havacılık projelerine, Open Skies’ın nimetlerine rağmen İngiliz halkının AB’de kalmak istememesi kısa vadede olmasa bile uzun vadede Britanya havacılık endüstrisini tökezleteceğe benziyor.