Tolga Özbek

Türbülans anonsu, facianın büyümesini engelledi

  • Son Güncelleme: 11/03/19 18:59:37
  • 0

Türk Hava Yolları’nın bugün yaşadığı türbülans kazasından 4 dakika önce pilotların yaptığı ‘Yerlerinize oturun ve kemerlerinizi bağlayın’ anonsu, facianın büyümesinin önüne geçti. Olayda 28 yolcu ve 2 kabin memuru yaralandı.

TK1 sefer sayısı ile Boeing 777-300ER, İstanbul Atatürk Havalimanı’ndan 326 yolcu ve 18 mürettebatla havalanmıştı. Uçuş, Amerika kıtasına kadar sorunsuz geçmişti. Uçak 33 bin feet’te uçarken önce hafif bir türbülans Boeing 777’yi sallamaya başladı. Hemen anons yapıldı. Ayakta olan yolcuların oturmaları, kemerlerini bağlamaları istendi. Bu aynı zamanda kabin ekibi için de uyarı anonsuydu. Ekipler kabini ve yolcuları kontrol etti.

ARADAN 4 DAKİKA GEÇTİ

Kuzey Amerika hava sahasında mükemmel bir görüş vardı. THY filosundaki en gelişmiş meteoroloji radarına sahip 777 uçaklarında pilotlar bir daha hava durumunu kontrol etti. En yakın risk oluşturabilecek hava kütlesi, 300-400 deniz mili yani 555-740 kilometre uzaklıktaydı. Bu neredeyse uçağın bir saatlik uçuş yoluydu.

UÇAK BİR ANDA SARSILDI

Bu anonsun üzerinden 4 dakika geçmişti ki, uçak bir anda savrulmaya başladı. Kabin darmaduman olmuştu. Kemerlerini iyi bağlamayan yolcular kafalarını önce tepeye sonra da sağa-sola vurdu. Bir kadının yüzü kanlar içinde kalmıştı. Ayakta kalan bir kabin memuru ise ayağını kırmıştı. Kırılan kemik, dışarıdan görülebiliyordu. 

ALÇALMA İZNİ İSTEDİLER

Bunun üzerine THY uçağının pilotları alçalma izni istediler. Önce kontrolör yoğun trafik nedeniyle beklemede kalmalarını söyledi. Ancak devam eden türbülans nedeniyle bu irtifada tutunamadıklarını belirten THY pilotlarının talebi üzerine türbülansın büyüklüğünü tekrar pilotlara teyit ettirdi. 

AMERİKAN HAVAYOLLARI UÇAĞINI DA VURDU

Bölgedeki türbülans, THY uçağının yakınlarındaki Amerikan Havayolları’nın uçağını da etkilemişti. Çok şiddetli türbülans nedeniyle Amerikan Havayolları uçağı da alçalma istedi. Kontrolör her iki uçağının da hızlarını koruyarak alçalmalarına izin verdi.

 

CLEAR AIR TURBULANCE

Türbülans oluşturabilecek bölgeleri pilotlar radar üzerinden takip ediyor. Yazının başında da belirttiğim gibi, 777 uçağındaki radar uzun menzili ile dikkat çekiyor. Ancak Clear Air Turbulance veya ‘Açık Hava Türbülansı’ radardan takip edilemiyor. 

Bu türbülans, açık bir havada, hiç bulut yokken oluşuyor. Birden ortaya çıkan bu türbülanslar, radardan da takip edilemiyor. Pilotlar önlem alamiyor. Genellikle kısa CAT olarak adlandırılan bu türbülans, soğuk ve sıcak hava geçişlerinde meydana geliyor.

ETKİSİ BÜYÜK

Dr. Abdullah Kahraman ise muhtemel olarak bu olayın polar jet etrafındaki açık hava türbülansı olduğuna dikkat çekiyor:

“Türbülanslar farklı nedenlerden oluşabiliyor. Elimizdeki kısıtlı bilgiye göre özellikle jet şeridinin dar olması rüzgar kaymasını (wind shear) arttırıyor; bu durumda türbülans şiddetli olabiliyor. Kemerlerinizi bağlayın anonsuyla yolculara tavsiyem, hemen yerlerine oturmaları ve kemerlerini bağlamaları”

KEMERİNİZİ SIKI SIKI BAĞLAYIN

İşte bu tehlikeli anlarda sizi tek kurtaracak kemer. Oturduğunuz sürece kemerinizi bağlayın. Gevşek tutmayın, sıkı sıkı bağlayın ki o kemer sizi türbülansta savurmasın.

Yolcu yaralanmalarının çoğu sağa-sola, yukarı doğru savrulmalarda baş vurması ile meydana geliyor. Başınıza alacağınız bir darbe çok tehlikeli. Ağır travmalara neden olabilir. 

HER YIL 10 BİN YOLCU VE MÜRETTEBAT YARALANIYOR

Her yıl türbülans kazaları nedeniyle tüm dünyada ortalama 10 bin kişi yaralanıyor. Bu çok ciddi bir rakam. En çok yaralananlar ise kabin memurları. Servis için ayakta durmaları nedeniyle hızla gelişen bir türbülans sırasında sağa-sola veya uçağın tavanına çarparak çok sayıda kabin memuru yaralanıyor.

TÜRBÜLANSTAN UÇAK DÜŞER Mİ?

Öncelikle bu sorunun cevabı hayır. Pilotlar, uçuş öncesi planlamalarda türbülanslı veya gelişen hava hareketleri ile riske sahip bölgelerden uçmazlar. Havada ise radarlarından hava hareketlerini takip edelerler. Genellikle CB olarak adlandırılan, elektrik yüküne ve yüksek türbülansa sahip bulutların içine girmezler. Bu bulutlarla aralarına belirli bir mesafe koyarak etraflarından dolaşırlar. 

TÜRBÜLANS NEDEN OLUYOR

Türbülans üç şekilde meydana gelir. Bunlar, konveksiyon yani ısınma, bulutlar ve rüzgardır. 

Isınma: Yerde bazı yüzeyleri (örneğin asfalt gibi) güneş ışınlarını atmosfere daha çok yansıtarak üzerlerinde bulunan havanın ısınmasını sağlar. Isınan hava hızla yükselmeye başlar. Yükseldikçe soğur ve sonunda çöker. Bu da yükselen ve alçalan bir hava hareketi meydana getirir. Düşük irtifalarda en sık rastlanan türbülans çeşididir. Sabah saatlerinde ve geceleri ısınma etkili olmadığından bu tür türbülansa rastlanmaz. Genellikle alçak irtifalarda etkili olur.

Bulut türbülansı: Bu tür türbülans en etkili, kümülüs formu bulutlarda meydana gelir ve genellikle yaz aylarında öğleden sonra rastlanır. Sıcak hava, soğuk havaya göre içinde daha çok nem barındırır. Sıcak ve nemli hava yükselerek içindeki su buharı gözle görünür bir bulut haline gelinceye kadar soğur ve bu soğuyan hava ısınıncaya kadar çökmeye başlar. Uçak bulutun içinden veya yakınından geçerse bu inişli çıkışlı hava nedeniyle irtifasında küçük değişiklikler meydana gelir. Bunu kasisli bir yolda giden otomobile benzetebiliriz. 

Rüzgar türbülansı: Nehirde hızla akan su, önündeki kayalara çarpınca nasıl yön değiştiriyor ve akışını düzensizleştiriyorsa, rüzgarın da önüne çıkan dağlar veya yüksek binalar nedeni ile yönünde ve hızında değişiklikler meydana gelir. Bu değişim de uçağı rüzgar türbülansına maruz bırakır.

Kaynak: www.kokpit.aero

Facebook

Kokpit Aero

Yorum Yap