T129 ATAK pilotları AVCI kaskıyla vuracak

  • 10/11/2014 02:23

Helikopter ve uçak platformlarında yer alan uçuş ve aviyonik sistem­lerle uyumlu kaska veya başa en­tegre kumanda ve gösterge sistemleri ko­nusunda yapılan çalışmalar dünyada son yirmi yıldır hız kazandı.

Kaska Entegre Kumanda Sistemleri, helikopter veya uçak platfomlarına enteg­re sistemlerin gece ve gündüz şartlarında gerçek zamanlı bilgilerini, platformdaki sensör görüntüsünü ve gece görüş gö­rüntüsünü pilota sağlayarak hem iş yükü­nü azaltmakta hem de etkin ve hızlı karar alınmasında önemli katkı sağlamaktadır. Kaska Entegre Kumanda Sistemi geliştir­me ve üretim kabiliyetine sınırlı sayıda ülke sahiptir.

Dünyada, kaska entegre kumanda sis­temi geliştirme ve üretim faaliyetleri, ge­nellikle tek bir firma tarafından değil, avi­yonik ve gösterge sistemleri konusunda teknolojik birikime sahip bir firma önder­liğinde çeşitli teknolojiler ve disiplinlerde uzmanlaşmış çok sayıda firmanın bir ara­ya gelmesi ve bu firmalara önemli boyut­larda devlet ve teknoloji altyapısı desteği ile sağlanmaktadır. Bu farklı ve çok sayıda teknolojik disiplinleri bir araya getirmenin yarattığı avantajlar ve üstünlükler sebebi ile ülkeler bilgi ve teknolojik bilgi birikim­lerini korumak için büyük itina göstererek ithalat ve son kullanıcı izinleri ve düşük performanslı ürünlerinin satışına müsaade edilmesi gibi sınırlamalar uygulamaktadır­lar.

Yurt dışından temin edilen bir kaska entegre kumanda sisteminin milli imkan­larla geliştirilmekte olan aviyonik sistem­lere entegrasyonu sağlansa bile başka bir ülkeye ihracı, üreticisinin iznine bağlıdır.

Bu kısıtların, bürokratik engellerin ve yüksek maliyetin, yurt dışındaki rekabet gücümüze zarar vermesi, kaska entegre kumanda sistemleri ile ilgili teknolojile­rin milli imkanlarla geliştirilmesini zorunlu kıldı. 2007 yılında ASELSAN ve Savunma Sanayii Müsteşarlığı arasında imzalanan “Kaska Entegre Kumanda Sistemi (AVCI) Projesi” sözleşmesi kapsamında taarruz helikopteri platformuna uyumlu bir kaska entegre kumanda sistemi geliştirilmesi ve prototip sistemlerin üretilmesi amacı ile bir AR-GE projesi başlatıldı.

AVCI Kaska Entegre Kumanda Sistemi’nin ilk fazı kapsamında, 2012-2013 yıllarında fabrika kalifikasyon ve SEL (Sis­tem Entegrasyon Laboratuarı) tamamlan­dı. Sistemin yer, uçuş ve atış testleri T-129 ATAK Helikopteri’nde başarı ile gerçekleş­tirildi. T-129 ATAK Helikopterleri için seri üretim teslimatları halen devam etmekte­dir. AVCI Kaska Entegre Kumanda Siste­mi, ilk T-129 ATAK Helikopteri’nin teslimatı ile Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine girdi. AVCI, TÜBİTAK-TTGV-TÜSİAD tarafından düzenlenen XI.Teknoloji Ödülleri’nde Tek­noloji Büyük Ödülüne layık görüldü.

AVCI Sistemi'nin entegre edildiği ilk platform T-129 ATAK Helikopteri'dir. AVCI sisteminin amacı, taarruz helikopterlerinde pilotların gece ve gündüz şartlarında uçuş bilgilerini, hedef tespit sistemine ait video görüntüsünü ve gece görüş görüntüsünü kaskın vizöründe pilota sağlayarak farkın­dalığını arttırmak ve iş yükünü azaltmaktır. Ayrıca, pilotun kafa hareketleri takip edi­lerek helikopterdeki silahların, hedef tespit ve nişangah sisteminin hedefe yönlendiril­mesini sağlayarak görev etkinliğinin artırıl­ması amaçlanmaktadır.

Sistem, kafa birimi vasıtasıyla helikop­ter mürettebatının iç ve dış haberleşmesi­nin yanı sıra kafanın darbelerden korun­masını da sağlamaktadır.

Proje kapsamında sistemin aşağıda belirtilen alt birimlerinin tasarım, geliştirme, üretim ve platform entegrasyon faali­yetleri gerçekleştirildi:

AVCI Kask Modülü

AVCI Kafa Takip Alt Sistemi

AVCI Elektronik Birimi

AVCI Gösterge Modü

AVCI KAFA TAKİP SİSTEMİ

AVCI Projesi kapsamında helikopterde pilotların kafa hareketlerine ve bakış hattı­na göre hedef tespit sistemini ve silah sis­temini yönlendirmek üzere hibrit özellikte optik ve ataletsel kafa takip algoritmalarını kullanan yüksek hassasiyette bir kafa ta­kip sistemi geliştirildi.

Dünyada mevcut kaska entegre ku­manda sistemlerindeki kafa takip sistem­lerinde, ağırlıklı olarak manyetik veya op­tik tabanlı yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemlerin dezavantajlarının giderilmesi için birden fazla yöntemin birbirini destek lediği hibrit kafa takip yöntemlerinin kulla­nımı gerekmektedir.

AVCI Projesi kapsa­mında ASELSAN tarafından geliştirilen ve T-129 ATAK Helikopteri’ne entegre edilen yüksek hassasiyetteki kafa takip sistemi, bir helikopter platformuna entegre edilen dünyadaki ilk hibrit (optik-ataletsel) kafa takip sistemi niteliğindedir.

Hibrit kafa takip sistemi sayesinde pilotun kafa hareketleri tespit edilerek, pilotun kafa hareketleri tespit edilerek, he­likopterdeki hedef tespit ve silah sistem­lerinin pilotun bakış hattı doğrultusunda yönlendirilmesi sağlandı.

Kafa Takip sisteminin performans test­leri yüksek hassasiyetli test altyapısı ve platforma entegrasyonu ve enstalasyonu için özel yöntemler geliştirildi.

AVCI ELEKTRONİK BİRİM

AVCI Elektronik Birim, temel olarak “Açık Mimari (Open Architecture)” yapı­sında ve VME-64x, PMC, PCI endüstriyel standartlarına uygun olarak ASELSAN tarafından tümüyle milli ve özgün olarak geliştirildi.

Gelişmiş görüntü işleme teknikleri kul­lanarak hedef tespit sisteminden gerçek zamanda sağlanan video ve semboloji AVCI Gösterge Modülü vizöründe pilota gösterilebilecek biçime dönüştürülmesi AVCI Elektronik Birim tarafından sağlan­maktadır. AVCI Elektronik Birim içerisin­de yer alan Kafa Takip Kartı, Kafa Takip Modüllerinden gelen Kask Modülü gö­rüntülerinin işlenmesi ve özel kafa takip algoritmaları kullanılarak pilot bakış hat­tının gerçek zamanda hesaplanması için tasarlandı.

AVCI Elektronik Birimde, tüm görün­tü işleme ve kafa takip işlemlerini düşük gecikme süresi ile gerçek zamanda ger­çekleştirmek üzere görüntü işleme ve kafa takip algoritmaları geliştirildi.

AVCI GÖSTERGE MODÜLÜ

AVCI sistemi ile helikopter hedef tespit sisteminin görüntüsünün sabit bir ekranda oluşturulması yerine, AVCI Gösterge Mo­dülü vizörü üzerine yansıtılması sağlandı. Pilota, vizör üzerinden sunulan görüntü­lerde gecikme oluşmaması ve gösterge modülünün optik elemanlarından kay­naklanan optik bozulumun hassas olarak düzeltilmesi amacı ile yeni görüntü işleme algoritmaları özgün olarak geliştirildi. Böy­lece hedef tespit sistemi tarafından sağ­lanan görüntü ile gerçek dünya görüntüsü arasındaki gecikmelerin kullanıcının fark edemeyeceği seviyeye inmesi sağlandı.

AVCI Gösterge Modülü, optik ayna ve lens dizilerinden oluşmakta olup, elektro­nik kartların küçültülmesi için ileri elektro­nik tasarım teknikleri kullanıldı. AVCI Gös­terge Modülünün şeffaf vizör yansıtmalı olmasını sağlamak için şeffaf polikarbon üzerine optik kalitede ince film kaplama teknolojisi kazanıldı.

TEKNOLOJİK ÜSTÜNLÜK

2007 yılında çalışmalarına başlanan AVCI Kaska Kumanda Sistemi'nin ilk fazı kapsamında, 2012-2013 yıllarında fabrika kalifikasyon ve SEL (Sistem Entegrasyon Laboratuarı) tamamlanarak, seri üretime aktarıldı ve ATAK projesi kapsamındaki teslimatlarına başlandı. 2014 yılı içerisinde ise AVCI Gösterge Modülü'nün tümünün ASELSAN bünyesinde üretilerek kalifikas­yon çalışmalarının tamamlanması ve seri üretime aktarılması planlanmaktadır. 2007 yılında geliştirme çalışmalarına başlanan AVCI Kaska Entegre Kumanda Sistemi’nin ilk fazı kapsamında, 2012-2013 yılların­da fabrika kalifikasyon ve SEL (Sistem Entegrasyon Laboratuarı) tamamlana­rak, seri üretime aktarıldı ve ATAK Proje­si kapsamındaki teslimatlara başlandı. Projenin ikinci fazında ise AVCI Gösterge Modülü’nün de ASELSAN bünyesinde üretilerek kalifikasyon çalışmalarının ta­mamlanması ve 2015 yılında seri üretime aktarılması planlanmaktadır.

AVCI Kaska Entegre Kumanda Sistemi'nin diğer helikopter modernizas­yonu projeleri kapsamında uyarlanarak kullanılması ve gelişen teknolojilerle gün­cellenerek farklı hava ve kara platformları için bir ürün ailesi haline getirilmesi de tek­nolojik hedefler arasındadır.

AVCI Kaska Entegre Kumanda Siste­mi teknolojisine sahip olunması, yüksek performanslı uygulamaya özel tasarımla­rın yapılabilmesine ve ASELSAN’ın tasa­rım kabiliyetlerine katma değer olarak bir esneklik parametresinin daha katılmasına neden olacak, bu da ASELSAN’ın yurt dışı ihalelerde rekabet gücünü arttıracaktır.