Adnan Koşcağız

Pilot bile bile yere çarpar mı?

  • Son Güncelleme: 2/12/18 17:53:34
  • 0

Kontrollü uçuşta yere çarpma (CFIT); uçuşa elverişli bir hava taşıtının pilot kontrolündeyken bir mâniaya çarpması veya suya düşmesi ile sonuçlanan kaza olarak tanımlanmaktadır. CFIT, İngilizce Controlled flight into terrain kavramının kısaltmasıdır. Bu kaza türünde pilotlar genellikle sona ana kadar tehlikenin farkına varamazlar.

Her tecrübe seviyesindeki pilotlar CFIT kazalarına sebebiyet verebilir. Pilot yorgunluğu, durumun farkında olamama, altimetreye yanlış basınç değeri girme veya yön kaybı (kaybolma) gibi durumlar kazaya sebep olabilir.

DAĞLIK ARAZİLERDE MEYDANA GELEN KAZALAR

Kazalar genellikle aniden yükselen dağlık arazilerde oluşur veya kaza bölgesinde yoğun bulutlar, sis ve görüşü engelleyen etmenler görülebilir. CFIT genellikle havaalanı yakınlarında, uçağın iniş için alçaldığı sırada meydana gelir. CFIT donanım arızasından kaynaklanabilir. Eğer arıza seyrüsefer aletlerinden birinin bir bölümünde oluşmuşsa bile bazen doğru çalışan aletlerden gelen bilgilere rağmen mürettebatın uçağı yanlış yönlendirmesine sebebiyet verebilir.

ALINAN TEKNOLOJİK ÖNLEMLER

CFIT kazalarıyla mücadele etmek için üreticiler ve uçuş emniyetinden sorumlu kuruluşlar bir radar altimetresi kullanan ve arazi yaklaşımını hesaplayan GPWS sistemini geliştirdiler. Bu sistem yeryüzü arazi veritabanı ve GPS sistemi eklenmesiyle EGPWS adıyla daha da geliştirilmiştir. Artık geliştirilmiş yer alçalış ikaz sistemi (EGPWS) diye bilinen sistem, hem donanımın ve hem de donanımın verdiği ikazlara uyma ve takip edilecek usulleri içeren sivil havacılıkta şart koşulan zorunlu bir sistemdir.

BU KAZALARI HATIRLAYACAKSINIZ

Geçmişte meydana gelen iki kaza buna örnek olabilir düşüncesiyle aşağıda kısaca açıklanmıştır:    

Trabzon'un Maçka ilçesi yakınlarında, İspanyol askerlerini taşıyan Ukrayna Havayolları'na ait bir uçak düştü. Kazada 74 kişi hayatını kaybetti. Denizcilik müsteşarlığı arama kurtarma koordinasyon merkezinden alınan bilgiye göre, Kırgızistan'ın Bişkek kentinden, İspanya'nın Zaragoza şehrine gitmek üzere havalanan Ukrayna'ya ait YK-42 tipi uçak, Trabzon'da yakıt ikmali yapmak için alçalırken, saat 04.45'te, Esenboğa radarından kayboldu. Yakıt ikmali için iki kez alçaldığı öğrenilen uçak, pisti göremediği için üçüncü denemeyi yapmak istedi ancak başarılı olamadı.

Diğer bir kaza ise kalkıştan tam 26 dakika sonra meydana geldi. Türk Hava Yolları’nın İstanbul’dan kalkan Boeing 727 yolcu uçağını kumanda etmekte olan ikinci pilot, çok enteresan ve anlaşılamayan bir sebeple, henüz Isparta semalarındayken Antalya kule ile temasa geçerek, pist ışıklarını gördüğünü rapor edip, 36 pisti için görerek yaklaşma talebinde bulunur. Bu konuşmadan hemen sonra, kulenin izni olmadan alçalmayı başlatır. Antalya kule:” Nereye alçalıyorsunuz, daha yolunuz var, sizi radarda da, çıplak gözle de göremiyoruz bu bölgede.” diyerek müdahalede bulunsa da pilot, Ankara uçuş kontrol radarı da dâhil olmak üzere, Antalya kulenin de tüm uyarı ve müdahalelerini dikkate almadan alçalmaya devam eder. Kara Kutu olarak bilinen (Cocpit Voice Recorder) kayıtlarından anlaşıldığı kadarıyla, “Size mi inanayım, gözüme mi?” diyerek, dönüşü olmayan yoldaki tehlikeli alçalışına ısrarla devam eder.

Bu talihsiz kazada, 8’i mürettebat olmak üzere 154 kişi, feci şekilde hayatını kaybetmiştir. Bu kazada, alet uçuş şartlarında uçması zorunlu olan uçağın, pilotun inanılmaz hatasıyla görerek uçuş şartlarına geçmesi esas hatayı oluşturmaktadır.

Kaynakça:

https://eksisozluk.com/cfit--117447

Adnan Koşcağız, Gökten Düşen Fısıltılar, Kuledibi Yayınları 2015

Kaynak: www.kokpit.aero

Facebook

Kokpit Aero

Yorum Yap