Bahadır Acuner

FBI neden Boeing’te?

  • Son Güncelleme: 26/03/19 11:03:54
  • 2

Boeing 737 Max ile ilgili yazımdan sonra yaşanan gelişmeler, bu işin yazılım güncellemesi ile kolay kolay kapanmayacağına işaret ediyor.

Amerikan Federal Soruşturma Dairesi (FBI) hem Boeing hem de FAA nezdinde soruşturma açmış durumda. Bu araştırma Ulaştırma Bakanlığı'nın açtığı soruşturmaya ek olarak açılan bir soruşturma.

Bilmeyenler için , Amerikan Havacılık Otoritesi FAA, Ulaştırma Bakanlığı'nın bir koludur. FBI ise İçişleri Bakanlığı'na bağlı başka bir kurumdur. İçişleri Bakanlığı'nın suçlardan sorumlu olan dairesinin işin içine girmesi ise daha çok bu bakanlığın, Ulaştırma Bakanlığını da soruşturma altına aldığı olarak yorumlanabilir.

FBI’IN İLGİNÇ SORUŞTURMASI

Öyle görünüyor ki Etiyopya Havayolları kazasından bir gün sonra, FBI uçağın gelişiminde ve tasarımında rol oynayan bir kişiye soruşturma açmış. Kişinin kimliği, Boeing için mi yoksa Ulaştırma Bakanlığı için mi çalıştığı belli değil. Kaynaklarını gizli tutan basın kurumları, bu kişinin neresi için çalıştığını öğrenememişler.

Kazadan iki gün sonra Ulaştırma Bakanı Elaine Chao, Ulaştırma Bakanlığının konu  ile bakanlık dahilinde bir araştırma yapması için bir komiteyi harekete geçirmiş. Tabii, bunlar olurken gerek FAA gerekse Boeing "Uçak güvenli, bir şey yok" diye demeçler vermeye ve bir anlamda olayı örtbas etmeye çalışıyorlardı. Buna da dikkat çekmek gerek.

BENZERİ ARAŞTIRMALAR VE SONUÇLARI

Bu tür araştırmalar geçmişte de yapıldı Amerika'da. 1998 yılında Alaska Havayolları 44 bin dolar cezaya mahkum edildi. Bu cezanın verilme nedeni, bakım kayıtlarında kasden yanlış girişler yapılmasıydı.

Yanlış okumadınız, sadece 44 bin dolar. 2000 yılında aynı havayolu 88 kişinin ölümüne yol açan kazadan sonra ne kadar mı ceza aldı? Sıfır dolar. Sadece iki teknisyenin lisanları iptal edildi, bir teknisyenin de lisansı iki yıllığına elinden alındı.

Uçakların üstünkörü denetilmesi konusunda teknisyenlere baskı yapan şirkete ne FAA ne de başka bir devlet kurumu ceza yazdı. Şirketin itibar kaybı da zamanla unutuldu gitti.

DC9 KAZASININ ARDINDAN

1996 da Miami'de düşen Valujet’in DC9 uçağından sonra, firmanın bakımından sorumlu olan SabreTech hakkında 24 suç konusu belirlenmiş olmasına rağmen, yıllar süren mahkemeler sonucunda sadece oksijen tüplerini Valujet uçağına yükleyen teknisyene hapis cezası çıktı.

SabreTech şirketi sadece tek bir konuda suçlu bulundu: “Personeline verilen eğitimde yetersizlik". Oksijen tüplerini uçağa yüklenmesinden sorumlu teknisyen ise bugün hala aranmakta.

Kaza, uçağa kargo olarak yüklenmemesi gereken oksijen tüpünün konulması ve arkasından çıkan yangındı.

Sonunda bakım şirketi de iflasını ilan edip ortadan kalktı. Valujet, AirTran adında bir şirketi satın alıp, kendi adını satın aldığı şirketle değiştirdi. 2010 yılında da AirTran'ı Southwest Havayolları satın aldı.

BOEİNG MAX SKANDALI AYNI MI OLACAK

Boeing Max modellerinin hızlı bir şekilde sertifikasyonu, hizmete sunulması, MCAS sisteminin ne pilotlara ne de teknisyenlere söylenmemesi, manuellere işlenmemesi, vs. gibi konularda suçlu olacağı kesin. Ayrıca MCAS sistemini her iki pitot tüpünden veri alacak hale getirmek için Boeing'in ek para istemesi, skandalın üzerine gelen ikinci bir skandal olarak yorumlanabilir.

Sanilenin aksine, Boeing'den çıkan uçaklar standard değillerdir. İlk siparişi veren müşterinin isteğine göre, uçaklar arasında oldukça farklılıklar olabilir. Bu da tamamı ile müşterinin isteğine, gereksinimlerine göre değişiklik arz eder.Örneğin uçaklarda galleyler farklı yerleştirilir, kiminlerinde 3 yerine 2 tane kahve makinesi olur.  Ancak MCAS gibi uçuş güvenliğinden sorumlu olan bir sistemin seçenekli (opsyonel) olması akıl alabilecek bir şey değil.

AĞIR TOPLAR SAHAYA İNİYORLAR

Bir kaç kez ABD başkan adayı olan, arabalarda emniyet kemerinin bulunmasını zorunlu hale getirmekten tutun da, çalışanların haklarını gözeten kanunları çıkartmasında öncü olan bir isim Ralph Nader.

ABD’de doğan Lübnanlı göçmen anne babanın oğulları hayatını yaşam haklarına, insan haklarına, uçak ve kara taşımacılığında güvenliğe kadar değişik konulara adamış bir insan. En son 2000 yılında başkan adayı olarak kamuoyu önünde gözükmüş bir isim.

Nader, Etiyopya kazasında torunu sayılabilecek bir yakınını yitirdi. İşte bu nedenlede ABD tarihinin en önemli aktivistlerinden biri olarak yeniden harekete geçti. Ulaştırma Bakanlığı, Boeing ve ABD hükümeti arasındaki parasal, politik ilişkileri masaya yatırmaya soyunmuş durumda.

Gazetecilere verdiği röportajda kendisi Boeing 737 Max uçaklarını boykot etmekten varın da, açılacak davalarla bu üç kuruluşun tüm gizli saklı kalmış belgelerini ortaya dökmekle tehdit ediyor.

NADER ATIŞA BAŞLADI

Boeing 'in Washington 'da politikacılara sadece şubat ayında 753 bin dolar bağış verdiğini, 2018 de değişik politikacıların seçim kampanyalarına 15 milyon dolar kaynak aktardığını dile getiren Nader, amacının sadece Boeing'in peşinden gitmek değil aynı zamanda tüm şirket-hükümet ilişkilerinde de düzenlemeye gidilmesini sağlamak olduğunu söyledi.

Politikacıların sadece para almakla kalmayıp, ülkedeki değişik havayolları ile seyahat ettiklerinde doğrudan First Class uçurulmaları gibi konulara da el atacağını söyledi.

Ayrıca Nader bazı pilotların havacılık güvenlik kurumlarına Boeing'i şikayet edip "Uçağın manuellerinde hiç yeterli bilgi yok. Bu neredeyse bile bile bilgi gizleniyor" diye şikayette bulunduğundan da söz ediyor.

SONUÇTA NE OLACAK ?

Gerek FBI araştırması, gerekse de Kongre'de yapılacak halka açık sorgulamalarda bir sürü belge günışığına çıkacak. O zaman belki de Boeing, Ulaştırma Bakanlığı, Devlet arasındaki ilişkiler biraz daha açıklığa kavuşacak.

Ancak daha önceden örnek verdiğimi Valujet ve Alaska Havayolları kazalarının sonucunda kimin ne cezalar aldığına baktığımızda ben pek de umutlu değilim. Sonuçta Boeing, Amerikan Ordusu’nun en önemli tedarikçilerinden biri.

Mali olarak çok büyük cezalar vermek, ya da şirketi parçalamak devletin işine de gelecek bir çözüm değil.

Büyük olasılıkla CEO istifaya zorlanacak, karşılığında yine de iyi bir emeklilik bonusu alacak. FAA’den özellikle de Boeing'in denetimden sorumlu ofis çalışanlarından bazılarının işine son verilecek.

Zamanla da bu iş gündemden düştükçe sorun çözülmüş olsa bile bu sorunu oraya çıkaranlar çok da fazla zarar almadan hayatlarına devam edecekler.

Umarım yanılıyorumdur..

 

Kaynak: www.kokpit.aero

Kokpit Aero

Yorum Yap