Kazanın nedeni Boeing’in uçuş emniyeti yerine para kazanmayı tercih etmesi

  • Son Güncelleme: 23/09/19 16:12:17
  • 5

Boeing arka arkaya yaşadığı iki 737 MAX kazasının arkasından binlerce haber yapıldı. Amerikan New Republic, konuya çok farklı yaklaşarak kazanın nasıl olduğu ile ilgili yönetimsel soruna dikkat çekti. Boeing uçuş emniyeti yerine kapitalizmi yani kar etmeyi seçmişti...

Boeing’e yöneltilen bir eleştiriye göre yaşanan MAX kazalarının nedeni şirketin değişen işletme zihniyeti. Boeing’de 20 yıl çalışan Stan Sorscher’a göre 1997 yılında Mc Donnell Douglas’ın alımıyla başladı. Şirketin işletme ve teknik bazlı sorunları Boeing’e geçti. Bunlardan biri de iş yapma kültürüydü. Şirket, karını arttırmak için maliyetlerini kısmaya gitti. Bu da pek çok aksaklığı berbeberinde getirdi. Yapılan işlerin niteliğinde düşüş yaşandı.

Bu iş etiği beraberinde Güney Carolina’daki fabrikalarda sendikasız çalıştırılan işçiler ve onların standart altı performansları ve Hindistan’da saati 9 dolara çalıştırılan yazılımcıları getirdi. 

ANLATILMAYAN MCAS

Uçağın 1600 sayfalık eğitim manuelinde yeni uygulamaya giren ve kazanın nedeni olan MCAS olarak adlandırılan Manevra Karakteristiklerinin Artırılması Sistemi  sadece bir yerde bahsediliyor. MCAS, uçağın tasarımında süratsiz kalma eğiliminde sistemin otomatik olarak devreye girip 737 MAX’e dalış yaptıran bir yazılım. 56 dakikalık iPad eğitim sistemindeyse MCAS eğitimi yer almıyor. Uçağın test pilotları bile MCAS sistemine hakim değildi. 

Boeing'in CEO'su defalarca özür diledi, 737 MAX ile yapılan uçuş testlerine katıldı. Bu halkla ilişkiler çalışması kamuoyunda tepki gördü.

BU GİZLİLİĞİN ALTINDA NE YATIYOR

Boeing Max’i önceki nesil Boeing 737 Next Generation modeline benzer bir uçak olarak pazarladı. Uçak daha verimliydi fakat Boeing 737 pilotları uçağı asgari bir eğitimle uçurabilirdi. 

Bu strateji biraz da Boeing’in eski müşterileriyle olan ilişkileriyle alakalı. Boeing geçen onyıllar içinde pek çok havayolu şirketiyle özel ilişkiler geliştirdi. 

Bunların başında da Southwest havayolları gelmekte. Southwest 70’li yıllarda kurulduğundan beri Boeing 737’lerle uçuyor. Bu da onu 737’leri geliştirilme sürecinde önemli aktörlerden yapmakta. Southwest Boeing’le özel bir antlaşmaya varıyor. Bu antlaşmaya göre eğer FAA pilotların Max için Level-D eğitimi almasına karar verirse, Boeing uçak başına Southwest’e 1 milyon dolar ödeyecekti. 

Southwest'in yerde bekleyen onlarca 737MAX uçağı...

ESKİ MODEL İLE BENZER SİSTEMLER

Bu da Boeing’i 737 Max’i olabildiğince Next Generation serisine yakın olarak tutmasına yol açtı. Çünkü masraf kısan kar odaklı iş kültürü için ortaya çıkacak bu masraflar korkunçtu. Southwest‘ in. 276 Max siparişi bulunmakta. 

Varolan herhangi, bir değişikliğin üzerinde durulmadı. Fakat uçakta bazı belli başlı değişiklikler vardı. Bunlardan biri de uçağın yeni LEAP motorları. Bu motorlar 6 bin pound ağırlığıyla NG modellerinde kullanılan Pratt Whitney motorlarından 2 kat daha ağır. Bu yüzden motorlar önceki tasarıma göre daha önde bu da uçağın ağırlık merkezini değiştirdi. 

737 MAX'lerin yere inmesinden THY de çok ciddi zarar etti. Halen 12 uçak 13 Mart 2019'dan bu yana bekliyor. THY yıl sonuna kadar alacağı uçaklarla 24 adetlik filoya çıkacaktı. Bu durum iç hatlarda bir çok seferin iptal edilmesine neden oldu. THY olayı mahkemeye taşıyor.

RÜZGAR TÜNELİ TESTLERİNDE TESPİT EDİLDİ

Daha uçak rüzgar tüneli deneylerindeyken stall pozisyonuna geliyordu. Bu sebepten uçak için MCAS sistemi geliştirildi. Bu sistem uçağın burnundaki vericiler aracılığıyla uçağın stall olması durumunda uçağın burnunu aşağı itiyor. 

BU MCAS sistemi için MAX pilotlarının bir eğitim alması gerekirken, bu gereklilik gözardı. Boeing FAA’den MCAS ile ilgili bileğilerin Boeing 737 MAX manuellerinden çıkarılmasını istedi.

BOEING’TE DEĞİŞEN YÖNETİM VE DEĞİŞEN FELSEFE

Boeing Mc Donnell Douglas’ı aldıktan sonra Şirketin eski CEO’su Harry Stonecipher, Boeing’e CEO olarak atandı. Yeni CEO Boeing de aile kavramını takım kavramıyla değiştirdi. Aynı şekilde şirketin üst yönetim kadrosu uçak üretim sürecinden izole edildi. 

Yeni sisteme göre sadece yönetime odaklanacaklardı. Yeni sistem de mühendislik ve teknolojik gelişimler ikinci plandaydı. Önemli olan piyasanın arz talep dengesiydi. Boeing’in araştırma ve mühendisliğe harcadığı paralar tutumluluk adı altında kesildi.

Ayrıca şirketin kaynak ve tesislerini olabildiğince verimli kullanması amaçlandı bunun İçin tesislerde kısıtlamalara gidildi, üretim bantları birleştirildi. Pek çok ürün ve hizmet verimlilik için dışarıdan temin edildi.

YETERSİZ YÖNETİCİLER

Bu yetersizlik, yönetim kadrosuna da yansıdı. ABD’de ve yurtdışındaki merkezlere yetersiz, geçmişi havacılık olmayan yöneticiler atanmaya başladı. Boeing felsefesinde uzun yıllardır görev yapan, konusuna hakim yöneticilerin yerini görev yaptıkları yerleri tanımayan, havacılık felsefesine uzak kişiler daha çok kar odaklı çözümler sundu.

BU FELSEFE 787’DE SORUN YARATTI

Boeing bu stratejilerle Boeing 787’yi geliştirdi.  Yapılan planlara göre buy uçak Boeing 777 programının 13 yıllık üretim masraflarından %40 daha aza mal olacaktı, ve her bir uçak %60 daha ucuza imal edildi. Artık masraflar üretim uzmanlarınca değil yönetim tarafından tek taraflı olarak belirleniyordu.Sonuç olarak Boeing 787 işçi azlığı ve onlarca milyar dolar fazla masrafla tamamlandı. Uçak planlanandan 3 yıl geç havalandı. Uçuşlara başladıktan 14 ay sonra da lithium ion pil sorunu sebebiyle yere çekildi.

737 MAX SAKAT FELSEFESİ

Boeing MCAS sorununu yanlış bir şekilde ele aldı. MCAS kazaları yaşandıktan sonra da yaşanan durum çok sıradışı bir durummuş gibi hafife alındı. FAA’e verilen bilgi önceki Boeing 737 manuellerinden kopyalanmıştı. MCAS hatalarının ciddiyeti havayollarına iletilmedi. Kazalara başka sebebler arandı. En başından Boeing MCAS’in farklı bir sistem olduğunu iletmedi.

Boeing çok önemli bir yenilik içeren bir teknolojiyi gerekli ar-ge ve deney sürecinden geçirmeden uçaklara yerleştirmesi bu yeni iş yapma zihniyetinin sonucu. Aynı kültür yüzünden ar-ge bütçesi kısılmış, mühendislik kadroları daraltıldı. Şirket önemli sorunlarla yüzleşip etkin hareket etmekte geç kaldı.

Eğer geliştirme sürecinde gerekli önlemler alınsaydı, 2 ölümcül kaza yaşanmazdı. İlk kaza sonrasında eğer Boeing durumun ciddiyetini farketseydi ikinci kaza olan Etiyopya Havayolları kazasının önüne geçilirdi.

MAHKEME SÜRECİ BEKLİYOR

Etiyopya Havayolları kazasının ardından Boeing merkezini FBI bastı. Bile bile saklanan nedenin ardından Boeing’i ciddi bir mahkeme süreci bekliyor. Bunla ilgili ilk adımın kasım ayında açıklanacak Lion Air kazası ile başlayacak.

 
Kaynak: New Republic

Kokpit Aero

Yorum Yap