Bir başarı hikayesi: C-130 Erciyes Modernizasyonu

  • 26/11/2014 02:47

Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterinde uzun yıllar görev yapan C-130 Hercules uçaklarının Erciyes projesi kapsamında modern aviyonik sistemler ile donatılması yönündeki çalışmalar ilk kez 1990'lı yılların sonunda başladı.

HvKK envanterindeki yedi C-130E Hercules Nakliye Uçağının; seyrüsefer, uçuş kumanda ve haberleşme sistemlerinin yurt dışından teknoloji transferi ile 2'nci Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığınca uluslararası standartlara uygun bağımsız seyrüsefer, radar ve kontrol sistemleri ile yenilenmesini kapsıyordu. Savunma Sanayi Müsteşarlığı tarafından açılan ihaleye Elbit/Memphis Company, CASA/Sextant ve IAI/Singapore Aerospace kuruluşlarından 16 Ekim 2000'de teklifler alındı. Değerlendirme sonucunda İsrail'li IAI firması ile sözleşme görüşmeleri başlatıldı. 15 Ağustos 2002 yılında firma ile 7.8 Milyon dolar değerinde bir kontrat imzalandı. Fakat firmadan gelen talep üzerine kontrat bedeli daha sonra 11 Milyon dolara çıkarıldı. Firmanın kontrat bedelinin 14.5 Milyon dolara çıkarılması yönündeki ikinci talebi ise SSM tarafından reddedildi ve firmanın taahhütlerini yerine getirememesi üzerine sözleşme iptal edildi.

Bunun üzerine TAI, Aselsan, Aydın Yazılım ve Havelsan'ın konsorsiyum yaklaşımında oluşturduğu arayışta ise fiyatlar aşırı derecede yükseldi ve bütçe sıkıntısı yaşandı. Bir süreliğine rafa kaldırılan Proje, SSM'nin 17 Ekim 2005'te TAI'den gelen teklif hazırlama çalışmalarına başlanılması yönündeki talebi ile yeniden canlandırılmış ve Kasım 2005'te Proje Tanımlama Dokümanı Genelkurmay Başkanlığı'ndan SSM'na gönderilmesi ile yeni ihale sürecine geçildi. Bu süre zarfında uçak sayısı yedisi E ve altısı B tipi olmak üzere toplam 13'e çıktı. 17 Şubat 2006 yılında Savunma Sanayi İcra Kurulu kararı ile projede TAI Ana Yüklenici olarak seçilmiş ve uzun süren görüşmelerin ardından Kayseri'de konuşlu bulunan 12'nci Hava Ulaştırma Üs Komutanlığı'na bağlı 222'nci Filo Komutanlığı bünyesinde görev yapan 13 adet C-130 Hercules Nakliye Uçağının aviyonik sistem modernizasyonunu kapsayan Erciyes Projesi'nde Ana Yüklenici TAI ile SSM arasında 1 Aralık 2006'da 110 Milyon dolar değerinde bir sözleşme imzalandı.

TAI C-130 MODERNİZASYON HANGARI İNŞA ETTİ

4 Ocak 2007'de sözleşmesi yürürlüğe giren projenin toplam 56 ayda tamamlanması planlandı. Bu çerçevede birisi E diğeri B tipi olmak üzere toplam iki uçağın TAI'de modernizasyonunu içeren prototip fazının 30 ayda tamamlanması, geriye kalan 11 uçağın ise 26 aylık süre zarfında TAI sorumluluğunda 2'nci HİBM Komutanlığı tesislerinde modernize edilmesi öngörüldü. Erciyes Projesi kapsamında kullanılmak üzere TAI tesislerinde aynı anda iki C-130 Uçağına hizmet verebilecek modern bir C-130 Modernizasyon Hangar'ı inşa edildi ve TAI mühendislerince özgün olarak bir C-130 Sistem Entegrasyon Laboratuvarı [SEL/SIL] kuruldu. Aviyonik modernizasyona tabi tutulacak ilk uçak [188 (63-13188) kuyruk numaralı C-130E] 26 Aralık 2007'de, ikinci uçak ise Mart 2008'de TAI tesislerine ulaştı.

UÇUŞ TESTLERİ 2013'TE BAŞLADI

Aviyonik modernizasyonu tamamlanan birinci prototip C-130E Hercules uçağı ilk enerji verme işlemi Haziran 2010'da, ilk motor çalıştırması Temmuz 2010'da, ilk taksi denemesi Ocak 2011'de, ilk test uçuşu ise 2 Mart 2011'de gerçekleştirildi. Uçak ile Seyrüsefer Subayı görevini üstlenen ve hem sivil, hem de askeri hava sahalarında uçuş yapabilme kabiliyetli FMS tamamlanmadan ilk SEL/SIL ve yer testleri Haziran 2012, yine FMS tamamlanmadan uçuş testleri ise Ağustos 2012'de gerçekleştirildi.  Ağustos 2012'ye kadar donanımların entegrasyonu ve uçak üzeri modifikasyon işlemleri bitirilerek, SEL/SIL ve yer testleri sonrası 42 sortilik uçuş testi ile tasarım doğrulandı ve donduruldu. FMS'nin SEL/SIL testleri Temmuz 2013'te gerçekleştirilmiş ve FMS yüklü olarak uçuş testlerine Ağustos 2013'te başlanıldı.

Prototip uçakların ön kabul yer ve uçuş testleri 2013 içinde tamamlandı. İki uçak Aralık ayının son haftası içinde TAI'den FaSBaT işlemlerinden geçirilecekleri Kayseri'deki 2'nci HIBM Komutanlığı tesislerine intikal etti.

MALİYET 182 MİLYON DOLARA ÇIKTI

Modernizasyon sırasında uçaklar için 10.190 teknik resim hazırlandı, her bir uçağa 17.5km yeni kablo döşendi, yine her bir uçağa 1.250 parça ve 168 kablo monte edildi, 1.315 operasyon, 6.762 SEL/SIL testi, 2.007 yer testi ve toplam 300 saat test uçuşu gerçekleştirildi. TAI verilerine göre Proje için bugüne kadar 1.35 milyon saati tasarım işçiliği olmak üzere toplamda 1.81 milyon saat işçilik harcanmıştır. Bu arada, Proje sözleşmesinde 6 Ağustos 2013'te yapılan 9 numaralı değişiklik ile SSM tarafından 26.3 Milyon dolar değerindeki tedarik çalışması kapsamında Suudi Arabistan Kraliyet Hava Kuvvetleri [RSAF] stoklarından satın alınan altı C-130E uçağı da Erciyes Proje paketine dahil edildi. 29 Aralık 2013'te imzalanan 10 numaralı sözleşme değişikliği ile de ilave yedek parça siparişi verildi. Söz konusu değişiklikler sonucunda proje bedeli 110 Milyon'dan, 182 Milyon dolara çıktı.

TAI'DEN MİLLİ UÇUŞ YAZILIMI

Erciyes Projesi ile tamamen sayısal bir kokpit tasarımına kavuşan C-130B/E Hercules Uçakları bu çerçevede; Kayar Harita Kabiliyetli Renkli MFD'ler, INS/GPS özellikli gelişmiş bir Seyrüsefer Sistemi, Otopilot, Mode-S IFF Sis-temi, TCAS-II, RVSM, EGPWS/TAWS, Sayısal Kara Kutu [CVDR], modem V/UHF Telsiz Setleri, dahili haberleşme [InterCom] sistemi, Link-16 MIDS Terminali ve C-130J Uçaklarında da kullanılan AN/APN-241 Hava ve Seyrüsefer Radarı gibi modem aviyonikler ile donatılıyor. Uçaklardaki yeni aviyonik teçhizatın kontrol ve yönetimini yapacak milli görev bilgisayarın [Merkezi Kontrol Bilgisayar] donanımı yurt dışından hazır alınırken, içindeki Harekat Uçuş Yazılımı [OFP] TAI mühendislerince geliştirildi.

SERTİFİKASYON MİLLİ OLARAK GERÇEKLEŞTİRİLDİ

TAI mühendislerince bu çerçevede görev bilgisayarlarında kullanılmak üzere toplamda 3.1 milyon sandık bir yazılım geliştirildi. TAI, Erciyes Projesinde uçak başına modernizasyon maliyetini kullanıcının isteklerine bağlı olarak 2 Milyon dolardan başlayıp 10 Milyon'a çıkabilecek değişik çözüm/konfigürasyon paketleri ihracat pazarları için teklif ediyor. Uçaklara envanterde bulunan diğer platformlar ile birlikte çalışabilirlik kabiliyeti [diğer dost ve müttefik unsurlar ile görüntülü, sesli ve yazılı (kısa mesaj formatında) paylaşımda bulunabilecek] sağlayacak Link-16 Taktik Veri Link Entegrasyonu çalışması kapsamında ilk iki uçağa MIDS Terminali monte edildi. Ancak, Link-16 Taktik Veri Linki kabiliyetinin 2015'te tam olarak uçaklara kazandırılması ve Link-16 entegrasyonu tamamlanmış ilk C-130 Uçağının 2015 sonunda hizmete girmesi planlanıyor. Bu yanında SSM ve Türk Silahlı Kuvvetleri temsilcilerinden oluşan ilk yerli Sertifikasyon Otoritesi tarafından Tamamlayıcı Tip Tasarım Onay Belgesi yayınlanarak modernizasyon kapsamındaki uçakların uçuşa elverişliliği Havacılık alanında tasarım ve geliştirme faaliyetlerinin yanı sıra büyük öneme sahip sertifikasyon faaliyetlerinin ilk kez milli bir otorite denetiminde yürütülüyor olması, bu Projenin ülkemize kazandırdığı ilklerdendir.

SUUDİ ARABİSTAN'DAN C-130E UÇAKLARI ALINDI

Proje kapsamında alt yüklenicilik sözleşmeleri ile Aselsan, STM, Aydın Yazılım, SELEX, MEGE Teknik, BıTES ve MilSoft gibi yerli firmalar da rol aldı. Türk Hava Kuvvetleri envanterine 1964-1991 yılları arasında sekiz yeni üretim C-130E ve altı ikinci el C-130B olmak üzere iki farklı modelde toplam 14 C-130 Hercules Nakliye Uçağı girdi. Hava Kuvvetleri'nin artan ihtiyaçlarını karşılamak  amacıyla 2010 yılı içinde Suudi Arabistan Kraliyet Hava Kuvvetleri [RSAF] envanterinden hizmet dışına çıkarılan kullanılmış altı adet  C-130E Nakliye Uçağı satın alındı. İlk iki uçak Kasım 2011'de Türkiye'ye getirildi. Uçakların teslimatı 2012'de tamamlandı. C-130 Hercules Uçaklarında iki Pilot, Seyrüsefer Subayı, Uçuş Makinisti ve Yükleme Uzmanı olmak üzere beş mürettebat görev yapıyor. Erciyes Projesi kapsamında TAI mühendislerince geliştirilen ve Seyrüsefer Subayı yerini alan FMS yazılımı sayesinde modernize edilen C-130B/E Hercules Uçaklarındaki mürettebat sayısı dörde indi.