F-16'ları gökyüzüyle o tanıştırıyor

  • 17/08/2014 10:53

Bu yazı 16 Ocak 2011 tarihinde Hürriyet Gazetesi Kokpit Sayfası'nda yayınlanmıştır.


Mart ayını heyecanla bekliyor. TAI'nin imalatına başladığı 30 F-16 Block 50+ uçağından ilkini gökyüzüyle buluşturacak. Binlerce parçanın, kilometrelerce uzunluktaki kabloların uyumlu olarak ses hızının üzerinde uçuşunu, yerçekiminin dokuz katına karşı gelişini test edecek.

Test pilotluğu, bilginin tecrübe ve soğukkanlılıkla birleştiği pilotluk mesleğinin en yüksek basamağı. İmalatın başarısı zorlu bir uçuşla ölçülüyor. Sistemler A'dan Z'ye tek tek kontrol ediliyor, veriler kaydediliyor. Limitler zorlanıyor. Bu nedenle test uçuşları çok tecrübeli pilotlar tarafından yapılıyor.

ÜÇ BİN SAAT TECRÜBE

Ercan Çelik, 1994'ten bu yana üç bin saat F-16'yla uçmuş bir pilot. Hava Kuvvetleri'nde çeşitli filolarda görev yaptı. NATO'nun Bosna-Hersek'teki harekâtına katıldı. Bu uçuşlar sırasında havada yedi buçuk saat kalarak rekor kırdı.

En son Akıncı Hava Üssü'nde F-16 eğitimi veren Öncel Filo'da öğretmen pilot olan Ercan Çelik, 2008'de TAI'ye girdi. İlk olarak Ürdün, Pakistan ve Türk Hava Kuvvetleri'nin modernize edilmiş F-16'larının tecrübe uçuşlarını gerçekleştirdi. Ancak bunlar gökyüzünde binlerce saat geçirmiş uçaklardı.

Şimdi sıra Block 50+ olarak adlandırılan, taşıdığı ek yakıt tanklarıyla daha uzun menzilli yeni Türk F-16'larında. Şu anda ABD'de. Lockheed Martin'in Ft. Lauderdale'daki tesislerinde bu uçağın fark eğitimini alıyor. 

Ercan Çelik'in uçuşları sadece F-16 ile sınırlı değil. Kore Havacılık Endüstrisi tarafından tasarlanan ve TAI'de montajı yapılan KT-1 temel eğitim uçaklarının da arka kokpitinde tecrübe uçuşlarına katılıyor. Ancak marttan sonra F-16'ya yoğunlaşacak.

Onun için 1985 model eski nesil bir F-16 veya fabrikadan yeni çıkan Block 50+ fark etmiyor. “Sadece avionikleri yani elektronik sistemleri değişiyor” diyen Çelik, F-16'yı yerde gördüğünde bile heyecanlanıyor. Eğitim standartlarının korunması için belirli dönemlerde Öncel Filo'da askeri pilotlarla uçuyor. Yılda ortalama 250-300 saat havada. Aynı askeri pilotlar gibi periyodik sağlık ve fizyolojik kontrollerden geçiyor.

TEST UÇUŞU İKİ SORTİ

İmalat hattından çıkan uçak önce yer testlerinden geçiriliyor. Bunlara pilot da katılıyor. Ortalama üç-dört gün süren çalışmalardan sonra test uçuşuna geçiliyor. 

F-16 testi, ‘clean' olarak adlandırılan yakıt tankı gibi harici yük taşımadan yapılıyor. Burada amaç, performansın tam olarak ölçülebilmesi.

Tüm sistemler yaklaşık bir buçuk saat süren testte kontrol ediliyor. Uçağın süratsiz kalması, ses üstü hız (mach) ve irtifa, 9G olarak adlandırılan limitler görülmek zorunda. 

Testin son aşamasında gaz kolu minimuma getiriliyor. ‘SFO' olarak adlandırılan motorun durma simülasyonuyla iniş performansı deneniyor. 

Teslimat öncesinde iki sorti uçuluyor. Her uçuş öncesinde ve sonrasında yer ekipleriyle toplantı yapılarak uçağın performansı değerlendiriliyor.

Herhangi bir sorunda 3. veya 4. uçuş yapılıyor.

Türkiye ile ABD arasındaki anlaşmaya göre test kabulü tamamlanan uçak önce ABD'ye satılıyor. Bu nedenle Amerikalı bir test pilotu da hükümeti adına tecrübe uçuşu gerçekleştiriyor. Daha sonra uçak Türk Hava Kuvvetleri'ne veriliyor. Bunu Türk Hava Kuvvetleri'nin testi ve kabulü izliyor.