Gece uçuşu yapan ilk Türk pilotu!

  • 07/07/2014 15:24

1887 yılında İstanbul Ayazpaşa'da doğan Mehmet Fethi Bey, ilk ve orta öğrenimini İstanbul’da tamamladı. Emekli deniz albayı olan Kara Emin Bey’in torunu olan Fethi Bey, 1901 yılında girdiği Çarkçı Ameliyat Mektebi’nden, 6 Haziran 1904 günü çarkçı teğmen olarak mezun oldu.

23 Ağustos 1908 tarihinde üsteğmenliğe terfi etti. 1910 yılında Hamidiye Kruvazörü’nde, 1911 yılında silah tamir fabrikasında görev aldı. 20 Temmuz – 9 Ekim 1912 tarihleri arasında havacılık öğrenimi için İngiltere'ye gönderildi. Balkan Savaşı’nda görev aldı, büyük yararlılıklar gösterdi.

GECE UÇUŞU YAPAN İLK TÜRK PİLOTU

1913 yılı Şubat ayında gece uçuşunu gerçekleştiren ilk Türk pilotu oldu ve tayyarecilikteki üstün başarısından dolayı 8 Nisan 1913 tarihinde gümüş liyakat madalyası ile ödüllendirildi. 20 Ocak 1914 tarihinde yüzbaşılığa terfi etti. Mehmet Fethi Bey bir deniz subayı olarak mezuniyetini müteakip, çarkçı üsteğmen ve çarkçı yüzbaşı rütbesi ile Türk Hava Kuvvetlerinin kuruluş aşamalarında üstün hizmetlerde bulunmuştur. Balkan savaşlarında pilot olarak büyük başarılar göstererek gümüş liyakat madalyası almış, aynı zamanda Türk Havacılık tarihinde ilk savaş görevi alan sekiz Türk pilotundan biri olmuştur.

8 Ekim 1912’de Balkan Savaşı’nın başlamasıyla, İngiltere’de eğitimde bulunan kafile eğitimlerini tamamlayamadan geri döndü. Bu gruptan deniz subayı Fethi Bey dahil dört kişi, daha sonra Yeşilköy Tayyare Mektebi’nden pilot brövesi aldılar. Balkan Savaşı’na girerken elimizde sekiz pilot ile İngiltere’den dönen 4 pilot adayından meydana gelen uçucu ve on adet uçak vardı. Savaş süresince üç tayyare daha alındı.

ALMANYA VE FRANSA'DAN PİLOTLAR GETİRİLDİ

Pilot durumundaki zafiyet yüzünden Fransa’dan üç pilot ile üç makinist, Almanya’dan ise dört pilot ve iki makinist getirilmişti. Şark Ordusuna Yüzbaşı Cemal’in kumandasında iki tayyare, iki Alman pilot ile bazı Türk pilotları gönderildi. Garp Ordusuna ise iki tayyare, bir Fransız pilot ile Türk pilotlardan Fesa ve Nuri Beyler, rasıt olarak da Fethi ve Abdullah Beyler gönderildi.

Savaşın Şubat 1913’ten sonraki 2. dönemi ile Temmuz 1913’ten sonraki 3. döneminde hem pilotların uzmanlaştığından hem de yönetim kademesi deneyim kazandığından Çatalca’dan Edirne’ye kadar Trakya’nın çeşitli yörelerinde başarılı keşif görevleri yaparak Çatalca Muharebesi’nin kazanılmasında ve ordunun ileri hareketinde önemli görevler yapıldı. Bu nedenle rasıt sınıfının özel olarak yetiştirilmesi kararlaştırıldı.

Fethi Bey, Balkan Savaşı’nda büyük yararlıklar gösterdi. Harp boyunca hem pilotluk hem de rasıtlık yaptı. Birkaç defa uçağıyla kırım geçirip yaralanmasına rağmen büyük fedakarlıkla uçuşlara devam etti. 1913 yılı Şubat ayında gece uçuşunu gerçekleştiren ilk Türk pilotu oldu ve tayyarecilikteki üstün başarısından dolayı 8 Nisan 1913 tarihinde gümüş liyakat madalyası ile ödüllendirildi.

BELKIS ŞEVKET HANIM İLE İLK UÇUŞ

30 Kasım 1913 günü Fethi Bey’in kullandığı “Osmanlı” isimli Deperdussin uçağı ile Şevket Paşa’nın kızı ve Kadın Hakları Koruma Cemiyeti kurucularından olan Belkıs Şevket hanım ile İstanbul üzerinde on beş dakika uçuş yaptı. Bu uçuş, Türk kadınının yaptığı ilk uçuş olarak tarihe geçmiştir.

MEZARI SELAHADDİN EYYÜBİ'NİN YANINDA

8 Şubat 1914 tarihinde “Muavenet-i Milliye” adlı Blériot XI uçağıyla İstanbul İskenderiye seferine çıktı ve 27 Şubat 1914 tarihinde Şam ile Kudüs arasındaki Taberiye Gölü civarında düşerek rasıtı Üsteğmen Sadık bey ile birlikte şehit oldu.

Mezarı, Şam’da bulunan Selahattin Eyyübi Türbesi’nin yanındadır. Yeşilköy’de kurulması kararlaştırılan Deniz Tayyare Mektebi’nin kuruluşu ile ilgili atama emri Mehmet Fethi Bey’in Şehit olduğu tarihten 4 ay sonra 25 Haziran 1914 tarihinde Bahriye Nezareti 2’nci Dairesi tarafından yayımlanmış, Şehit olmasından sonraki dönemlerde Meğri (Fethiye) ilçesine ismi verilerek ölümsüzleştirilmiştir.

TÜRK DENİZ HAVACILIĞININ KURULUŞUNDA İLKLERE İMZA ATTI

Türk Hava Kuvvetleri ile Türk Deniz Havacılığının kuruluşunda birçok ilke imza atmış savaş pilotlarımızdan olan ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı tarafından “İlk Dönem Şehitleri” olarak değerlendirilen Mehmet Fethi Bey’in denizci kimliğinin de yaşatılması ve anıtında vurgulanması maksadıyla Fethiye Belediye Başkanlığı nezdinde girişimde bulunmak suretiyle; Fethiye’de bulunan Mehmet Fethi Bey Anıtının kaidesinde yer alan özgeçmiş metinleri yeniden düzenlenmiştir.

27 Şubat 2014 ve 22 Haziran 2014 tarihleri “İlk Türk Deniz Pilot Deniz Çarkçı Yüzbaşı Mehmet Fethi Bey’in Şehadetinin ve Türk Deniz Havacılığının 100’üncü Yılı” olarak tarih yapraklarında yerini almıştır.

Şair Behçet Kemal Çağlar’ın O’nun için yazmış olduğu dörtlük büstün kaidesinde yer almaktadır.

Arslan uçtu diye söylenir methi
Bu kutsal toprağın çocuğu Fethi 
Bak “Fethiye” oldu sayende Megri 
Arslanım, gölgende hürdür vatan.