Mustafa Kılıç

Planör ağacın üzerine nasıl indi?

  • Son Güncelleme: 22/11/15 14:01:17
  • 5

Yıl 1937... Türk Tayyare Cemiyeti kuruluşundan bugüne çok büyük gelişmeler kaydeder. Ancak 10. yılının sonunda 1935’te yeni atılımlar yapmasının gerekliliği ortaya çıkar. 1935 yılında adını Türk Hava Kurumu olarak değiştirmekle işe başlar. Bu on yıl içersinde halkın bağışları ile Türk Hava Kuvvetlerine 229 uçak alınarak devredilmiştir.

İstanbul Yeşilköy’de Tayyare Makinist Mektebi kurulmuş ve onlarca makinist yetiştirilmiştir. Kayseri’de Tayyare Motor Türk Anonim Şirketini  ( TOMTAŞ ) kurmuştur. 1935 yılında Türkkuşu tesisleri kurularak,  havacılık eğitimlerine hız vermiştir. 1936 yılında bölgesel kurslarla başlayarak, Eskişehir İnönü Yüksek Planör Kampını eğitime açmıştır. 1937 yılında Ankara ve İzmir Paraşüt Kuleleri havacılık eğitimlerinde kullanılmaya başlamıştır. Yine aynı yıllarda Akköprü planör atölyesinde planör ve uçakların bakım ve tamirleri yapılmaya başlamıştır.

RUSYA DA EĞİTİM GÖREN PİLOTLAR

Bütün bu gelişmeler arka arkaya devam ederken yetişmiş havacı personel ihtiyacı da Sovyetler Birliğinde yetiştirilen Türk öğrenciler ile gideriliyordu. 1936 yılında Sovyetler Birliğinde yetişen öğrenciler, öğretmen sıfatları ile yurda dönmüşlerdi. Birçok havacılık tarihi kitabına yanlış yansıyan bir konuyu da burada düzeltmekte yarar var. Hep 8 öğrencinin Rusya da eğitim aldığı söylenir. Aslında 9 öğrenci Rusya da eğitim almıştır. Ya Sabiha GÖKÇEN ‘i ayrı tuttukları için, ya da sağlık nedeni ile uçuşlardan ayrılan Mustafa İRKİN’i dâhil etmedikleri için sekiz öğrenci denilmektedir. Mustafa İRKİN sağlık nedenlerinden uçuştan ayrılmıştır, ancak Rusya da modelcilik eğitimi almaya devam etmiştir.

Türkiye’de Vecihi HÜRKUŞ ve Hava Kuvvetlerinden gelme birkaç öğretmen pilot İnönü Yüksek Planör kampında eğitimlere yardımcı oluyorlardı. Ayrıca Rusya’dan gelen Pilot ANOHİN ve ROMANOF da görev yapmaktaydılar.

1937 yılında yukarıda özetle vermeye çalıştığım birçok atılım gerçekleşmişti. Gelişmekte olan havacılık çalışmalarını ve THK nu daha iyi anlatabilmek için tanıtım faaliyetlerine hız verildi. Yılın ilk aylarında batı Anadolu turnesi planlandı. 26 Şubat tarihinde Yzb. Zeki kumandasındaki iki adet motorlu uçak ve bir adet G-9 planöründen oluşan gösteri ve tanıtım filosu yola çıkar. Birinci uçakta Türkiye’nin baş tayyarecisi Vecihi Hürkuş, ikinci uçakta ise Yzb. Zeki pilot olarak görev yapmaktadır. 

Vecihi Hürkuş’un tayyaresine bağlı olarak G-9 planörünü Türkkuşu Öğretmenlerinden Ferit Orbay uçurmaktaydı. Gösteri filosu bir gün İnönü’de konakladıktan sonra Bursa’ya geçerler. Planlandığı üzere Bursa da yoğun ilgi ile karşılaşılmıştır. Tahmini yirmi beş bin kişinin gösterilere katıldığı bilinmektedir. Bursa uçuş alanına insanları taşımada sıkıntı çekilmiş, birçok kimse kilometrelerce yürüyerek gösteri alanına gelmiştir.

İZMİR HAVA GÖSTERİLERİ

2 Mart – 8 Mart tarihleri arasında İzmir ve civarında tanıtım, gösteri ve halk uçuşları yapılmıştır. Halkın yoğun ilgisi karşısında iki gün olarak planlanan uçuşlar altı gün boyunca yapılmıştır. İzmir merkez olmak kaydıyla Manisa, Bayındır, Ödemiş, Tire, Torbalı ‘da uçuşlar ve gösteriler yapılmıştır. İşte bu süreçte halk inanılmaz bağışlarda bulunmuşlardır. Nakdi yardımların yanı sıra tarla ve hayvan bağışları yapılmıştır.

9 Mart 1937 de İstanbul’a geçen Türkkuşu ekibine Ankara’da uçakla gelen Emrullah Ali Yıldız ve bayan paraşütçülerden Yıldız Eruçman da katılmışlardı. 14 Mart’ta Yeşilköy’de büyük hava gösterileri yapılacağı halka duyurulmuştu. Gösterilere ilgiyi daha da arttırmak için bir gün öncesinde Vecihi Hürkuş’un kullandığı uçağa bağlı olarak Planörle E.Ali Yıldız hoca’da şehir üzerinde alçak uçuşlar yapıyorlar ve uçaklardan bildiriler atıyorlardı.

İsterseniz bundan sonrasını 14 Mart 1937 tarihli AKŞAM gazetesinden aktarmaya devam edeyim. “Türkkuşu Bayramı, bu sabah saat 11.00’de Yeşilköy’de büyük törenlerle kutlanacaktır. Bütün kara vasıtaları İstanbulluları hava bayramına katılabilmeleri için Yeşilköy’e taşıyacaklardır.

Törene, bandonun çalacağı İstiklal Marşı ile başlanacak, tayyarecilerimizden Şakir Hazım bir konuşma yapacaklardır, arkasından Türkkuşu tayyareleri ve paraşütçüleri akrobasi ve paraşüt atlayışları ile planör gösterilerine başlayacaklardır. Bugünkü bayrama katılmak için dün de Türkkuşu’na ait ikisi motorlu, ikisi motorsuz dört tayyare daha Ankara’dan gelmişlerdir. Türkkuşu tayyarecileri dün öğleden önce ve sonra İstanbul üzerinde birçok uçuşlar yapmışlar, şehre binlerce bildiri atarak İstanbul halkını bugün Yeşilköy’de yapılacak hava bayramına davet etmişlerdir”.

GENÇ BİR PİLOTUMUZUN BÜYÜK MAHARETİ

Dün sabahki uçuşlar sırasında, Türkkuşu pilotlarından Emrullah Ali Yıldız’ın gösterdiği büyük mahareti ve soğukkanlılığı Ayasofya ve Gülhane parkında bulunan halk tarafından heyecanla ve ilgi ile takip edilmiş ve alkışlanmıştır.

Sabah saat onda Türkiye’nin baş tayyarecisi Vecihi Hürkuş tayyaresine binerek ve arkasına da 2 numaralı motorsuz tayyareyi bağlıyarak Yeşilköy den havalanmıştır. Motorsuz tayyare Türkkuşu’nun genç pilotlarından E.Ali Yıldız tarafından yönetiliyordu. Vecihi Hürkuş’un tayyaresi arkasında motorsuz tayyare olduğu halde şehir üzerinde birçok daireler çizdikten sonra Ayasofya ile Gülhane parkı arasına gelmiş ve seri birtakım daireler çizmeye başlamıştır.

Halk iki tayyarenin yaptığı bu hünerli uçuşları büyük bir ilgi ile izlemeye başlamışlardı. Tam o sırada motorsuz tayyare bağlı bulunduğu Vecihi Hürkuş’un tayyaresinden ayrılmış ve tek başına havada kalmıştır. Buna sebep iki uçak arasındaki çelik telin kopmasıdır.

TAYYARE BİR KUŞ GİBİ AĞACA KONDU

Planörde bulunan E.Ali Yıldız, derhal tayyaresinin idare dümenini eline almış, hünerli bir takım manevralarla yere inecek uygun yer aramaya başlamıştır. Tayyare çok hafif olduğu için hava akımlarının yönlendirmesi ile Gülhane parkı üzerine gelmiş ve alçalmaya başlamıştır. Pilot E.Ali Yıldız, Gülhane Parkının ana yolunun iki tarafının yüksek ve sık ağaçlarla çevrili olduğunu görünce, inme manevralarına uygun görmemiş ve planörü kuş gibi yüksek bir ağacın dalları üzerine kondurmuştur.

E.ALİ YILDIZ SALİMEN YERE İNİYOR

Motorsuz tayyare ağacın üzerine konarken, ağacın dalları kanatlarında iki delik açmış, Pilot E.Ali tayyaresini ağacın üzerine kondurunca, sırtındaki ceketi ve paraşütü çıkartarak yere atmış, kendisi de tayyareden büyük bir çeviklikle fırlayarak ve ağaç dallarına tutunarak salimen yere inmiştir. Bütün bu yaşananları dikkatle takip eden halk pilotu dakikalarca alkışlamıştır. O sırada iniş yerine gelen İstanbul Emniyet Müdürü B.Salih Kılıç ile İstanbul Türk Hava Kurumu Müdürü B.İsmail Hakkı yetenekli pilotu bu büyük başarısından dolayı tebrik etmişler ve otomobille İstanbul Hava Kurumu merkezine götürmüşlerdir.

TAYYAREYİ AĞAÇTAN İTFAİYE İNDİRDİ

Yüksek bir ağacın dalları üzerine oturan motorsuz tayyareyi indirmek için itfaiyenin yardımına ihtiyaç duyulmuştur. Gülhane parkına gelen itfaiye, iki yüksek merdiven kurarak ve iple bağlıyarak tayyareyi yere indirmişlerdir. Tayyarenin iki kanadında ağaç dallarının açmış olduğu iki delikten başka hiçbir hasar yoktur. Planör yere indirildikten sonra pilotu E.Ali Yıldız ve arkadaşları tarafından sökülerek trene yüklenmiştir. Planör Eskişehir’de tamir edilerek tekrar uçuşa çıkacaktır.

 

HER TÜRK TAYYARECİSİ AYNI ŞEYİ YAPAR

Bütün bu yaşananlardan sonra Pilot E. Ali Yıldız’a nasıl bu kadar soğukkanlı olabildiniz sorusuna verdiği cevap üzerinde durulmaya değer.

“ Soğukkanlı olmasaydım, tayyareci olabilir miydim? Yalnız ben değil her Türk tayyarecisi böyledir.”   

Kaynak: www.kokpit.aero

Facebook

Kokpit Aero

Yorum Yap