Hakan Kılıç

Güdümlü füzeler nasıl sınıflandırılıyor (1)

  • Son Güncelleme: 7/09/19 08:40:19
  • 1

Yazarımız Hakan Kılıç, Güdümlü Füzeleri anlattığı yazısının birinci bölümü...

Füzeler modern savaşlarda hassas doğruluk, uzun menzil, etkili harp başlığı, insansız olmaları gibi sebeplerle en önemli mühimmat ve nükleer başlıklı füzeler düşünüldüğünde ise en etkili silah platformu haline gelmişlerdir. Füzelerin uçuşunu sağlayan füze itme veya yaygın adı ile itki teknolojileri İkinci Dünya Savaşı’ndan beri hızlı bir ilerleme göstermiştir. Bu ilerleme bugünde devam etmekte ve günümüzde ramjet, scramjet, nükleer güçlü roket motorları gibi teknolojilerden bahsedilir olmuştur.

Bu makalenin amacı güdümlü füzeler, itki sistemleri ve yakıt teknolojilerinin türlerini anlatırken derin bir mühendislik bilgisi veya ileri teknik bilgiler vermek değildir. Daha çok sizlerin “X güdümlü, Y motorlu, Z yakıtlı füze/roket” tabirlerini duyduğunuz da ne anlama geldiğini anlayabilmeniz için kaleme alınmıştır.

ROKET VE FÜZELERİN SINIFLANDIRILMASI

Roket ve füzeleri en başta güdüm ve itki tipine göre şu başlıklarda sınıflandırabiliriz:

-Güdümsüz ve öz (kendinden) itmesiz

Bunlara uçaklardan atılan serbest düşme bombalarını örnek gösterebiliriz ki artık nerede ise modası geçmiş mühimmatlardır. Aslen füze veya roket olmasalar da güdümsüz şekilde fakat atıldıkları doğrultuda uzun mesafe uçtukları için terminolojiyi anlatan kitaplarda tür olarak zikredilmektedir. Modası geçmiştir çünkü günümüzde en “akılsız” (güdümsüz olduğu için böyle tanımlayabiliriz) mühimmatlar bile kanatlı güdüm kitleri takılarak öz itkili olmasa bile güdümlü hale yani “akıllı bomba” statüsüne terfi ettirilmektedir.

-Güdümsüz ve öz itmeli/itkili

Çoklu ve seri şekilde atış yapılarak güdüm eksikliğinin telafi edilmeye çalışıldığı bu sistem için en çok bilinen örnek uçak ve helikopter kanatlarına takılan roket podlarıdır.

-Güdümlü ve öz itmesiz

HGK, LGK veya ABD yapımı JDAM gibi çeşitli elektronik güdüm sistemi eklenmiş ayrıca manevra yapabilsin diye sonradan açılabilen kanatlar eklenmiş, serbest düşme bombalarının güdümlü bir füze haline getirilmiş şeklidir (Örneğin milli üretim KGK ile MK-82 serbest düşme bombasını 110 km’den güdümlü olarak uçaktan atabiliyoruz. Daha hassas isabet için LGK ile lazer güdümlü olarak 12 km’den, HGK ile MK-84 bombasını 28 km’den ve yakın zamanda :TEBER ile lazer güdümlü olarak MK-82 bombasını 28 km+ mesafeden kullanabileceğiz).

-Güdümlü ve öz itmeli

Seyir füzelerinden, hava-hava füzelerine, gemisavar füzelerden, AGTM’lere kadar hem roket motoru hem de güdüm sistemi olan füzelerdir. Hedefi bulan arayıcı başlıklardan, manevra yeteneği sağlayan aerodinamik kanatçıklara, yüksek irtifada (hava yoğunluğu düşük olduğu için) manevra yeteneğinin devamı için gövde üzeri küçük roketçikler (Thruster’ler) ihtiva edenlere kadar mükemmel füze sistemleridir. Bugün birçoğu ateşlendikten sonra fırlatıcının güdümüne ihtiyaç duymadan kendi başına güdümü devam ettirdiğinden “at-unut” konsepti gelişmiştir.

ÇEŞİTLİ KATAGORİLERE GÖRE ÖZ İTKİLİ GÜDÜMLÜ FÜZELERİN SINIFLANDIRILMASI

FIRLATMA VE ETKİ ALANLARINA GÖRE

At-unut özellikli olanlar ile hedefe varana kadar tek er, atıcı platform, ağdaki başka bir dost unsur veya bir C4 merkezi tarafından güdülenen güdümlü ve öz itkili (roket motorlu) füzelerin kullanım alanına göre sınıflandırmasını da şu şekillerde olacaktır. Bu sınıflandırmayı yaparken güdümlü füzelerin fırlatıldığı konum ile hedefin olması gerektiği konum yani füzenin hedefi hangi ortamda vurmak üzere üretildiği dikkate alınarak yapılmıştır. Yoksa bir hava-hava füzesini kazara uçak gemisi güvertesinde ateşlediğinizde yakında uçan bir uçağa isabet ederse satıhtan-satha, bir anti-tank (ATGM) füzesi ile helikoptere isabet kaydettiğimizde karadan-havaya kabiliyeti de var diyemeyiz. Türlerini maddeler halimde aşağıdaki gibi sırlamayabiliriz:

-Karadan-Karaya (Uzaya ortamına çıkmayan, Topçu roketleri, Seyir Füzeleri vb.)

-Karadan-Karadaki Araca (ATGM-Anti-tank güdümlü füzesi, Omuzdan atılana roketatarlar)

-Karadan-Havaya (Hava soluyan hedefler için, MANPADS, SAM)

-Karadan-Havaya (Balistik füze imhası için ABM, Anti-balistik füze)

-Karadan-Uzaya (ASAT, Anti-uydu füzesi)

-Karadan-Uzaya (Uydu ve diğer faydalı yük taşıma amaçlı SLV, Uydu fırlatma aracı/roketi) Bazı yeni SLV’ler deniz üzerindeki platformlardan da fırlatılmaya başlanmıştır.

-Karadan-Denize (Satha), (Kıyı konuşlu Gemisavar Füzeler, Seyir Füzeleri vb.)

-Havadan-Yere (Stand-Off Mühimmat ve Air-to-Ground, LACM, ALCM, AGM vb. Değişik türdeki Seyir füzeleri, Anti-Radyasyon/Radar füzeleri, Anti-Tank füzeleri vb.)

-Havadan-Havaya (AAM, Air-to-Air, Hava araçları ile hava aracı hedefine karşı ateşlenen füzeler).

-Havadan-Satha, (Stand-Off Mühimmat), (Gemisavar ve seyir füzeleri. SOM-J, Exocet vb.)

-Havadan-Uzaya (ASAT, SLV’lerin uçaktan ateşlenen örnekleri)

-Gemiden (Satıhtan)-Karaya (Seyir Füzesi vb.)

-Gemiden-Gemiye (Satıhtan-Satha)

-Gemiden-Havaya veya Uzaya (SM-3 füzesi vb.)

-Gemiden-Denizaltına (Asroc füze/torpidosu vb.)

-Denizaltıdan-Gemiye (Gemisavar veya seyir füzesi)

-Denizaltıdan-Havaya

-Denizaltıdan-Karaya Seyir Füzesi

-Denizaltıdan-Karaya Balistik Füze

-Karadan-Karaya Balistik Füzeler (Atmosferin üst katmanları veya uzay ortamında uzun süre uçtukları için tamamen ayrı aerodinamik kurullar içinde hareket ettikleri için ayrı sınıflandırılmalı.)

-Denizaltıdan-Karaya Balistik Füze (SLBM)

-Karadan-Denize Balistik Füzeler (ASBM, Gemisavar amaçlı)

-Havadan-Karaya Balistik Füzeler (ALBM), (Rus SS-26 Ikander 500 km menzilli taktik balistik füzesinin havadan-karaya uygulanan 2000 km menzilli versiyonu olan Kinzhal füzesine karşılık olarak ABD tarafı da proje başlatmış ve füzeyi “ARRW-Air-Launched Rapid Response Weapon” olarak tanımlamıştır. Ayrıca “HCSW-Hypersonic Conventional Strike Weapon” adında bir hipersonik füze programı 2021’de seri üretime geçecek şekilde planlanmıştır. Bu HSCW olarak tanımlanan hipersonik füzeyi ALBM ile karıştırmamak lazım. HSCW daha çok seyir füzesi aerodinamiği ve uçuş rejimine sahip olacaktır. Balistik füze gibi değildir).

Şimdi güdümlü füzelerin sınıflandırılmasına ait alt kırılımları bir tablo aracılığı ile gösterelim.

Tabloda görüldüğü gibi güdümlü füzeler çok fazla türde ve çok ayrı güdüm sistemlerine sahiptir. Tabloda güdüm çeşitleri tek tek yazılsa da aynı anda 2-3 güdüm sistemini de barındıran füzeler az değildir. Mesela öyle havadan-havaya füzeler vardır ki yarı aktif radar güdümü ile yola çıkıp, data-link güdüm sistemini de kullanırken terminal aşamada IR güdümünde kilit atabilmektedir. Diğer bir örnekte seyir füzelerinin büyük çoğunluğu ataletsel güdüm sistemine ilave olarak uydu navigasyonu ve terminal aşamada üçüncü bir güdüm sistemi kullanır. Örnekler füze ve çeşidi bazlı olarak çoğaltılabilir.

İKİNCİ BÖLÜM GELECEK HAFTA

hakankilic@kokpit.aero

https://twitter.com/hkilichsword

 
Kaynak: www.kokpit.aero

Kokpit Aero

Yorum Yap