Türk Hava Kuvvetleri'nde F-5 dönemi bitti

  • 31/05/2014 18:38

Muhammet METİN/Kokpit.aero

Yaklaşık 50 yıldır Hava Kuvvetleri'ne hizmet eden, Kardak krizi dahil bir çok önemli görevde başarılı uçuşlar gerçekleştiren ve uzun yıllardır F-16'ya geçiş eğitimde kullanılarak Türk Hava Kuvvetleri'nin savaş gücüne büyük katkıda bulunan emektar F-5'lerin vedasında Türk Yıldızları onlara eşlik etti. Bundan sonra Hava Kuvvetleri'nde NF-5 2000 uçakları sadece Türk Yıldızları filosu altında görev yapacak.

İLK F-5 UÇAKLARI GEMİLERLE GELDİ

Türkiye'nin 1952 yılında NATO'ya girmesinin ardından modernleşme çalışmalarına hız veren Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki F-84G, RF-84F ve F-100 uçaklarının yerini almak üzere, Amerikan Askeri Yardımı Programları (MAP) kapsamında teklif edilen 75 adet F-5A, 13 adet F-5B ve 20 adet RF-5A uçağını 1965-72 yılları arasında envanterine dahil etti.

Bu uçaklar Bandırma’daki 6.AJÜ’ye bağlı 161. ve 163. Filo’lara, Merzifon’daki 5.AJÜ’ye bağlı 142. ve 143. Filo’lara ve Balıkesir’deki 9.AJÜ’ye bağlı 192.Filo’da tahsis edildi. Bandırma'daki 161. filo bünyesindeki F-84G yerini alacak olan ilk parti 21 adet yeni F-5 uçağı 26 Aralık 1965 tarihinde 'Card' isimli gemi İzmir Limanı'na getirildi. İkinci parti F-5A uçakları ise 23 Kasım 1966 tarihinde Türk ve ABD'li pilotlar tarafından uçurularak Türkiye'ye getirildi. Bu uçuş ile Türk Hava Kuvvetleri tarihinde ilk kez Atlantik Okyanusunu havadan geçti.

LİBYA F-5'LERİ TÜRKİYE'DE

Türk Hava Kuvvetleri envanterine giren F-5 Freedom Fighter av-bombardıman ve yakın hava desteği görevlerinde uçuş yaptı. Türk Hava Kuvvetleri envanterinde yer alan F-86 uçaklarının hizmetten alınmasıyla birlikte, hava savunma görevlerinde kullanılan F-5'ler daha sonra harbe hazırlık eğitimi ve yakın hava desteği görevlerinde kullanıldılar. 1974’deki Kıbrıs Barış Harekatından sonra kısa bir süre için ABD yardımı askıya alındı. Bu sırada Libya elindeki 6 adet F-5A ile 1 adet F-5B’yi Türk Hava Kuvvetleri'ne devretti. Askeri yardım yeniden düzeldikten sonra çok sayıda görev dışı F-5 Türkiye’ye transfer edildi. 1983-1987 yılları arasında Norveç 26 adet F-5A ve 6 adet F-5B’yi Türkiye'ye gönderdi. Bu uçaklar 162.Filo’da konuşlandırıldı.

Bu arada ABD Hava Kuvvetleri stoklarından 4 adet F-5B, Tayvan’dan da 1989 yılında 6 adet F-5A ve 3 adet F-5B alındı. 1989-1991 arasında da Hollanda’dan 44 adet NF-5A ve 16 adet NF-5B geldi. Ancak  bu uçakların  bir kısmı uçabilecek durumda değildi ve diğer uçaklar için yedek parça olarak kullanıldı. Türk Hava Kuvvetleri envanterine, çeşitli askeri anlaşmalar ve yardımlar çerçevesinde değişik tiplerde 122 adet F-5A, 22 F-5B, 31 NF-5A, 16 NF-5B ve 41 adet toplam 232 adet F-5 uçağı hizmete girdi.

HOLLANDA F-5 ÜRETİMİNE BAŞLADI

NF-5A/B tipi uçaklar, Hollanda Kraliyet Hava Kuvvetleri için Northrop Grumman lisansıyla, Fokker fabrikasında üretildi. ABD yapımı F-A/B uçaklarına göre daha yüksek performanslı uçaklardı. Hollanda yapımı NF-5A/B uçaklarının daha gelişmiş seyrüsefer sisteme sahip. Bu uçaklarda manevra flabı bulunuyor ve motor güçleri daha fazla. Türk Hava Kuvvetleri'nin akrobasi ekibi Türk Yıldızları da daha yüksek performanslı ve daha yeni NF-5A uçaklarını kullanıyor.

MODERNİZASYON BAŞLIYOR

Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterindeki 100 F-5 uçağı arasından seçilen 20 adedi F-5A, 8 F-5B, 14 NF-A ve 6 adedi NF-5B olmak üzere toplam 48 adet F-5 uçağının aviyonik modernizasyonuna yönelik proje İsrail Havacılık ve Uzay Sanayii (IAI) firması liderliğinde Elbit ve Singapore Technologies ortaklığı ile 1998 yılında imzalanan sözleşme ile başlatıldı.

Proje kapsamında İsrail'e uçak gönderilmedi. IAI firmasından belli konularda teknik destek alınarak, tüm modernizasyon çalışmaları Eskişehir'deki 1'nci Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı tarafından gerçekleştirildi. Modernizasyon kapsamında uçakların yıpranan gövde ve kanat aksamları yenilendi. Yeni tip Martin  Baker Mk 10L  koltuk takıldı.

Bunun yanı sıra mevcut seyrüsefer sistemleri ve uçuş teçhizatı gelişmiş  elektronik sistemlerle değiştirildi. MIL-STD-553 veri yolu ve görev bilgisayarı entegre edildi. Modernizasyon sonrası uçaklar F/NF-5A/B 2000 olarak adlandırıldı ve Türk Hava Kuvvetleri'nde F-16 geçiş eğitimi kapsamında Konya 3'ncü Ana Jet Üs Komutanlığı'nda konuşlu 133. filoda hazırlık eğitimi amacıyla kullanıldılar. Hava-hava harekat görevlerini de yapabilecek kabiliyete sahip olan uçaklar AIM-9 Sidewinder füzesini de ateşleyebiliyorlar. Bunun yanında 134'üncü Akrotim Filo Komutanlığı  bünyesinde NF-5 2000 uçakları Türk Yıldızları filosu altında görev yapıyor.

İLK UÇUŞ 1959 YILINDA

Northrop firması tarafından tasarlanan ve üretilen F-5 ilk uçuşunu 30 Temmuz 1959 yılında gerçekleştirdi.Yüksek performansa sahip olmamakla beraber bakım kolaylığı, iki motoru sayesinde son derece güvenilir oluşu, maliyeti ve diğer ABD Hava Kuvvetleri jetleri ile karşılaştırıldığında daha yüksek manevra yeteneğine sahip oluşu bu uçağı müttefik ülkeler nezdinde çekici yaptı.

1960'lı yıllarda yeni nesil muharebe uçağı tasarımı konusunda teknoloji transferi ihtiyacı duyan Hollanda, İspanya ve Kanada bu uçağı lisans altında üretimini yaptı.Tek kişilik F-5A ve çift kişilik F-5B  basit tasarımı itibariyle daha çok yer taarruz görevlerine uygundur. Bu uçaklardan ABD ve diğer ülkelerde toplam 1199 adet üretildi.

Vietnam Savaşı’nda sınırlı sayıda görev alan uçak ABD Hava Kuvvetleri tarafından yapılan eğitim uçuşlarında düşman uçaklarını temsilen kullanılıyor. NATO ve müttefik ülkelerin hava kuvvetlerine MAP (Askeri Yardım Programı) dahilinde verilmiş, aynı zamanda FMS (Yabancı Askeri Satışlar) dahilinde ihraçta edildi. F-5’ler halen birçok ülkenin hava kuvvetlerinde uçuşlarına devam ediyorlar.