Emre Özbek

Hayallerini tasarladılar ama gerçeğe uçamadılar

  • Son Güncelleme: 20/11/17 13:12:07
  • 1

Emre ÖZBEK

Dünyanın En Kötü Uçakları Yazı Dizisi

BÖLÜM 2.2-  Hayaller ve Gerçekler

Bu bölümde, serinin yazarı olarak favori uçaklarımdan biri olan Caproni CA-60’a da yer vermenin heyecanını yaşıyorum. CA-60, bir uçaktan çok bir hayaldir. Uçağın tasarımcısı, Kont Gianni Caproni, aynı zamanda ünlü Japon anime üstadı Hayao Miyazaki’nin Kaze Tachinu / The Wind Rises filminde de muhteşem bir şekilde tanıtılmıştı. Söz konusu filmi de yazım vesilesiyle siz değerli okurlara öneriyorum. İçinde havacılık aşkı barındıran herkesin izlemesi gereken bir film. Bölümde, CA-60’ın yanı sıra benim lego uçak olarak adlandırdığım bir uçak olan APE’i tanıyacağız.

ARMSTRONG WHITWORTH APE (1926)- İNGİLTERE

APE, İngiliz Kraliyet Havacılık Kurumu’nun “sınırsız değişken” bir uçak tasarlanması isteği sonucu ortaya çıkmıştır. Bu deneysel uçak ile aerodinamik alanında daha fazla şey öğrenileceği düşünülmüş. Uçak tasarım hesaplamalarına konu olan birçok parça, açı ve ölçünün ayarlanabilir tasarlanması ile uçak performansının değişimi gözlenmek istenmiş. Böylece uçak tasarımı konusunda büyük bir aşama kaydedileceği öngörülmüş.

(Kaynak: aviastar.org)

APE’in farklı uzunluktaki özel kanat dikmeleri ve özel tasarım yerleşim noktaları ile kanatların pozisyonu, stagger yani hangi kanadın ne kadar önde olacağı, kanatların arasındaki boşluk ve dihedral açıları değiştirilebilmekteydi. Bunun yanı sıra, gövde uzunluğu da kuyruk ve kokpit arasına fazladan bölmeler koyularak arttırılabilmekteydi. Yani tam anlamıyla bir lego uçaktı!

Değişkenliği sağlayan mekanizmalar için yapılan başarılı ve hafif tasarımlara rağmen, Ape sadece 180 beygirlik bir motora sahipti ve bu motorla elbette performansı oldukça kötüydü. Performansının yetersizliği, uçağın tasarlanma amacı olan sınırsız konfigürasyonların büyük bir kısmını denemeye el vermiyordu.

Bu engeli aşmak için geliştirilen ikinci Ape uçağına yeni ve daha güçlü Bristol Jupiter (430 hp) motoru takıldı. Ancak ikinci uçak üzerinde yapılan diğer geliştirmelerin uçağı daha da ağırlaştırması üzerine fazladan motor gücü neredeyse hiçbir olumlu etki gösteremedi. 

Uçuş denemeleri 9 ay kadar ufak tefek performans problemlerine rağmen sürdürüldü ve 1929 Mayıs’ında Farnborough yakınlarında yaşanan düşüş ile son buldu. Üçüncü bir APE uçağı üretilmiş olsa da bu uçakla çok az uçuş yapıldı. Kraliyet Havacılık Kurumu fikirden ve APE projesinden soğumuştu.

(Kaynak: theblueprints.com)

Özellikler:

Uçuş Personeli:

2

Motor:

1x 134 kW (180hp) Napier Lynx III Radyal Piston Motor

 Maksimum Hız:

145 km/saat

Kanat Açıklığı:

12,19 m

Boylamasına Uzunluk:

8,61 – 11,66 m

Yükseklik:

3,96 – 4,57 m

Ağırlık:

1225 -1474 kg

 

APE aerodinamiğin sorularına “tüm cevapları sağlamak” amacıyla tasarlanmıştı. Ancak yetersiz güç ve buna bağlı olarak gerçekleştirilebilen test kombinasyonlarının az olması, projenin sonu oldu.

(Kaynak: aviastar.org)

Kuyruk incidence’ı yani oturma açısı, pilotun kokpitteki bir kolu çekmesi ile uçuş sırasında değiştirilebilmekteydi. İlginç olarak, dikey stabilize de yatay yüzey ile birlikte öne gelmekteydi.

Dört farklı boyutta ve şekilde tasarlanmış rudder ve yatay stabilize uçağa takılabilmekteydi. Uçağın gövde boyu da uzatılabilmekteydi. Muhtemelen Ape üzerinde yapılamayan tek değişiklik, iki kanattan birinin sökülmesiydi. 

İkinci uçak ile birlikte, fotoğrafta da görülebilen ilginç iniş takımları uçağın burnuna yerleştirildi. Bu iniş takımlarının amacı, uçak iniş sırasında öne devrilirse pervaneyi korumaktı. İkinci Ape’i ağırlaştıran geliştirmelerin başında bu dikmeler geliyordu.

CAPRONI CA.60 NOVIPLANO (1921)- İTALYA

İtalyanların 1. Dünya Savaşı sonrası dönemdeki tasarımları oldukça sanatsaldır. Özellikle Kont Caproni’nin tasarımları Rönesans esintileri barındırır. Kont, savaş sırasında gelişen havacılık teknolojilerini kullanarak, savaş sonrası gelişen sivil havacılığa yönelik büyük bir atılım yapmak istemekteydi. Bu atılımın, 100 yolcuyu Atlantik boyunca uçurarak ABD’ye götürecek bir uçak olmasına karar vermişti. Bu amaçla, 9 kanat ve 8 motora sahip, devasa bir uçan bot tasarlamıştı.

(Kaynak: aerotime)

Tüm kuyruk destek dikmeleri ve kanatların arasında, uçağın herhangi bir kuyruk yüzeyi olmaması kolayca gözden kaçırılabilir. Zamanın raporlarına göre, ilk uçuş testinde kısa bir süre su yüzeyinden yükselmiş, ama uçak havalanamamıştır. İlk uçuş testi başarısız olmuştur ancak bir kaza veya kırım yaşanmaması ikinci bir testin yapılabilmesine imkân tanımıştır.

Maggiore Gölü’nde gerçekleştirilen ikinci uçuş testinde, uçan bot yaklaşık 18 metre yükselmiş ve daha sonra bir anda burun aşağı yönelerek suya çakılmıştır. Bazı kaynaklar, uçuş testinin yapılabilmesi için birçok kurşun ballast (denge ağırlığının) kullanıldığını ve bunların uçuş sırasında yer değiştirmesi sonucu bir ağırlık merkezi kayması yaşandığını söylemiştir. Muhtemelen nasılsa uçmayacak diye ballastları sabitleme gereği duymamışlar.

Özellikler:

Uçuş Personeli:

8

Motor:

8x 297 kW (400hp) Liberty Piston Motor

 Maksimum Hız:

Tahmini 112 km/saat

Kanat Açıklığı:

30 m

Boylamasına Uzunluk:

23,47 m

Yükseklik:

9,24 m

Ağırlık:

24,993 kg

(Kaynak: italianways.com)

Test pilotu Semprini oldukça şanslı bir şekilde, enkazdan bir çizik bile almadan çıkmıştı. Daha sonra, esrarengiz bir yangın uçaktan geri kalan parçaları yok etti. Kontun transatlantik yolcu uçağı hayali böylece sona ermiş oldu.

(Kaynak: baaa-acro.com)

Test pilotu Semprini, enkazdan bir çizik bile almadan çıkmıştı. Daha sonra, esrarengiz bir yangın uçaktan geri kalan parçaları yok etti. Kontun transatlantik yolcu uçağı hayali böylece sona ermiş oldu.

Uçağın adında yer alan Noviplano, dokuz kanat anlamına gelmekteydi. Ama Ca.60’dan çoğunlukla “uçan gemi ev” benzeri yerici isimlerle bahsediliyordu.

(Kaynak: kaze tachinu)

CA.60, Boeing B-52 bombardıman uçağının iki katı fazla kanat alanına sahipti. Dokuz adet aynı boyutta kanadın oluşturduğu momentler uçağı boylamasına eksende kararsız yapmaktaydı. Pitch yani yunuslama hareketinin ön ve arka kanatlarda yer alan aileronların zıt yönlü çalışması ile gerçekleştirildiği düşünülmekte.

Uçak üzerinde yer alan sekiz adet Liberty motoru, 3 çekici, 1 itici ön kanatta 4 ve 3 itici, 1 çekici arka kanatta 4 motor olarak yerleştirilmişti. Merkez hatta yer alan motorlarda dört palli pervaneler kullanılmıştı.

Uçak için yapılan kabinde, o zamana kadar yapılan herhangi bir uçaktan çok daha fazla kabin penceresine yer verilmişti. Caproni, hayali ile uçma şansı elde eden yolcuların manzara ile mest olmasını istemişti. 

 

Kaynak: www.kokpit.aero

Facebook

Kokpit Aero

Yorum Yap

YAZARLAR

  • Fatih Yılmaz

    S-400’ler ABD ve İsrail füzelerine neden karşılık vermedi?