Hürkuş adı gökyüzünde yaşayacak

  • 22/06/2014 03:18

Muhammet METİN/Kokpit.aero

Türk Hava Kuvvetleri’nin yeni nesil eğitim uçağı ihtiyacının karşılanması amacıyla Savunma Sanayi İcra Komitesi [SSİK]’nin 19 Ocak 2005’te gerçekleştirilen toplantısında eğitim uçağının Türkiye’de özgün olarak geliştirilmesine karar verildi. Bu konuda  Savunma Sanayi Müsteşarlığı ile TAI arasında görüşmelere başlandı ve 15 Mart 2006’da Türk Başlangıç ve Temel Eğitim Uçağı Geliştirme Projesi’ne ilişkin sözleşme SSM ile TAI arasında imzalandı.

92 Milyon dolar değerindeki sözleşme kapsamında iki Prototip Uçak ve iki Statik/Dinamik Test Prototipi üretilmesi planlandı. Prototip uçağın Avrupa Sivil Havacılık Otoritesi [EASA] tarafından uluslararası sivil sertifikasyonu tamamlanarak bu alanda Türkiye’de ilk kez bir insanlı askeri uçağın geliştirilmesi ile kendi uçağını tasarlayan ve üreten ülkeler arasına girilmesi, geliştirilen prototiplerle Teknik Veri Paketi [TVP] ve Entegre Lojistik Destek [ELD] alt yapısının oluşturulması hedeflendi.

Ön Tanımlama, Kavramsal Tasarım, Ön Tasarım, Detay Tasarım, Üretim ve Teste Hazırlık evreleri TAI Mühendisleri ve Teknisyenleri tarafından başarıyla tamamlanan HÜRKUŞ Prototip-A, 27 Haziran 2012’de TAI’nin Kazan tesislerinde düzenlenen törenle hangardan çıkarıldı.

İLK UÇUŞ

TAI tesislerinde yer testleri yapılan ‘TC-VCH’ geçici tescilli 1 numaralı HÜRKUŞ-A prototipinin taksi testleri Ağustos başında başlatıldı. Bu testlerin başarıyla tamamlanmasının ardından, HÜRKUŞ’un ilk uçuşu, TAI Test Pilotu Murat Özpala idaresinde 29 Ağustos 2o13’te başarıyla gerçekleştirildi.

TAI tesislerinin yanındaki  4’üncü Ana Jet Üssü pistinden gerçekleştirilen uçuş sabah 07:30’da 1.6oobg gücündeki P&WC ürünü PT6A-68T turboprop motorunun çalıştırılması ile başladı. HÜRKUŞ-A prototipi, 07:35’te uçuş kulesinden gerekli izinleri aldıktan sonra alkışlar eşliğinde havalandı ve toplamda 33 dakika havada kaldıktan sonra ilk tecrübe uçuşunu başarılı bir inişle noktaladı.

Planlamalara uygun olarak tüm uçuşu iniş takımları açık olarak yapan HÜRKUŞ-A prototipi ilk tecrübe uçuşunda 9.5ooft irtifaya tırmanarak kumanda yüzeylerinin ilk kontrollerini tamamladı. İlk uçuştan bugüne kadar gerçekleştirilen 40 uçuşta, toplam 43 saat uçuş gerçekleştirildi. Bu uçuşlarda 15.500 feet irtifaya çıkıldı, 255 knot hıza ulaşıldı. 9 Nisan 2014 tarihinde gerçekleştirilen uçuşla birlikte en ön ağırlık merkezi "Forward CG" testleri de tamamlandı. Uçuş testlerine mevcut plan dahilinde devam ediliyor.

SİLAHLI MODELİDE OLACAK

HÜRKUŞ Eğitim Uçağı, pilot başlangıç ve temel eğitimlerini bir arada verebilecek arka-arkaya  iki kişilik oturma düzenine sahip, jet hissi veren güçlü [1.600bg] turboprop motor ile güçlendirilmiş, yüksek sürate ve akrobasi yeteneğine sahip gelişmiş bir eğitim uçağı. Gerek uçuş performansı ve sahip olduğu aviyonik sistemler, gerekse bakım-onarım kolaylığı, kullanılan yeni teknolojilerle yüksek performanslı ve düşük işletme maliyetine sahip olma gibi özellikleri açısından, kendi sınıfındaki diğer uçaklardan daha üstün olması hedeflenen HÜRKUŞ, ayrıca gelişmeye açık tasarım alt yapısıyla özellikle kamera ve silah entegre edilerek silahlı keşif uçağı olarak da kullanılabilecek. Deniz Kuvvetleri kullanımına yönelik HÜRKUŞ-D modelinin de imal edilmesi planlanıyor.

GECE-GÜNDÜZ GÖREV YAPACAK

Gece ve gündüz görev yapabilme kabiliyetine sahip HÜRKUŞ eğitim uçağı ile intibak, görerek uçuş, aletli uçuş, seyrüsefer, gece ve kol uçuşu eğitimlerini yerine getirecek. HÜRKUŞ Programı kapsamında başlangıçta HÜRKUŞ-A [EASA ile CS 23 gereksinimlerine göre sertifikalandırılacak temel konfigürasyon] ve HÜRKUŞ-B [Entegre aviyonikler ile geliştirilmiş konfigürasyon] olmak üzere iki ayrı uçak konfigürasyonu tanımlandı.

Ancak geçen süre zarfında uçağın ete kemiğe bürünmesi ve kabiliyetlerinin daha da net bir biçimde ortaya çıkması ile Hafif Yakın Hava Desteği görevlerine yönelik HÜRKUŞ-C ve Deniz Kuvvetleri kullanımına yönelik HÜRKUŞ-D modelleri şekillendirildi.

Rakip uçaklardan daha iyi olması amacıyla yaklaşık 21 bin  uçuş emniyeti, pilotaj ve performans gereksinimini sağlayacak şekilde tasarlanan HÜRKUŞ için 1 Milyonun üstünde mühendislik saati harcandı. 4 bin 800’den fazla tasarım dokümanı ile 7 bin 250 teknik resim hazırlandı.

HÜRKUŞ-B İÇİN SÖZLEŞME İMZALANDI

Türk Hava Kuvvetleri’nin 15 adet yeni nesil temel eğitim uçağı ihtiyacının karşılanması amacıyla 26 Eylül 2013 tarihinde yapılan SSİK'te, TAI ile HÜRKUŞ uçaklarının seri üretimini öngören teklifi üzerinden sözleşme görüşmelerine başlanması kararlaştırıldı.

Bu karar sonrası yapılan çalışmalar ve görüşmeler sonucunda 26 Aralık 2013 tarihinde HÜRKUŞ-B Sözleşmesi imzalandı. Sözleşme kapsamında Türk Hava Kuvvetlerine 15 eğitim uçağı teslim edilecek. Teslimatta ilk uçak 2018'de, son uçak 2019'da gerçekleştirilecek. Teslimatı yapılacak olan Hürkuş'lar da F-16 pilotları eğitim görecek.

Uçağın yazılım ve aviyonik sistem entegrasyonunu ASELSAN yapacak. Kanat açıklığı 10 metre, yüksekliği 2.16 metre olan Hürkuş'un tasarımında 140 mühendis ve 70 teknisyen görev yapacak. 

HÜRKUŞ 100. YIL KUTLAMALARINA KATILACAK

Türk Deniz Havacılığı'nın kuruluşunun 100'üncü yıldönümü kapsamında Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'na bağlı İzmit Cengiz Topel Havaalanı'nda bulunan Deniz Hava Komutanlığı'nda HÜRKUŞ pilot Murat Özpala idaresinde saat 15:30'da gösteri uçuşu gerçekleştirecek.

Tasarım Özellikleri

·         Üstün aerodinamik performans, TUSAŞ tasarımı özgün kanat profili

·         1,600 shp PT6A-68T Pratt & Whitney Kanada turboprop motor

·         Beş palli alüminyum Hartzell HC-B5MA-3 pervane

·         Martin-Baker Mk T16N 0/0 fırlatma sandalyesi

·         Ters uçuş kabiliyeti

·         Arka kokpitte yüksek görüş açısı,

·         Farklı fiziksel boyutlardaki pilotlar için tasarlanmış ergonomik kokpit

·         Kabin Basınçlandırma Sistemi (nominal 4.16 psid)

·         Uçakta Oksijen Üretim Sistemi (On-Board Oxygen Generating System-OBOGS)

·         Anti-g Sistemi

·         Kokpit İklimlendirme Sistemi (Buhar Çevrimli Soğutma)

·         Kuş çarpmalarına karşı güçlendirilmiş kanopi

·         Askeri eğitim uçaklarına özgü yüksek şok dayanımlı iniş takımları

·         “Hands On Throttle and Stick” (HOTAS)

TEKNİK ÖZELLİKLERİ

·         Maksimum seyir hızı: 574 km/saat

·         Maksimum tırmanma hızı: 4.370 ft/dakika (22 m/s)

·         Azami servis irtifası: 34.700 ft (10577 m)

·         Havada kalma süresi 4 saat 15 dakika

·         Maksimum menzil 1478 kilometre

·         Kalkış mesafesi 489 metre

·         İniş mesafesi 593 metre

·         g limitleri +7/-3,5