Mustafa Kılıç

Doğru bilinen yanlış (Türk Paraşüt Tarihi)

  • Son Güncelleme: 16/09/13 13:28:59
  • 8

Binlerce, hadi abartmayalım yüzlerce paraşütçünün atlayışlar yaparak gökyüzünü bir çiçek tarlasına çevirmesi gerekirdi. Maalesef bu anlamlı gün sosyal medya aracılığı ile dünyadan ve Türkiye’den birkaç fotoğraflar paylaşılarak geçiştirildi.

TÜRK PARAŞÜTÇÜLÜĞÜ

Büyüklerimiz geçmişini bilmez isen, geleceğini şekillendiremezsin derler. Söz konusu paraşütçülük olunca, konuyu bu çerçevede ele almak istedim. Ben geçmişi bildireyim. Geleceği de bir gün birleşen paraşütçüler şekillendirsinler.

Türkiye’de paraşütçülüğün, sportif havacılık dalı olarak dünyaya açılan penceresi bilindiği üzere Türk Hava Kurumu’dur (THK). FAI üyesi olarak 1929 yılından bugüne inanılmaz birikim ve tecrübeye sahip olan kurum maalesef artık bu misyonunu unutmuşa benziyor.

Örneğin; THK Türkuşu’nun kuruluş yıldönümü bu yıl ilk kez Anıtkabirde konulan bir çelenk ile kutlandı. O eski coşku dolu kutlama artık yok. Türkkuşu adı artık kampüs olarak anılır oldu. Herkesin beklediği gösteriler, uçuşlar ve atlayışlar tarih oldu. Bu yılda serbest paraşütçüler günü kutlanmadan geçti.

BİLMESİ GEREKENİN RESMİ İNTERNET SİTESİ

THK Türkkuşu’nun resmi internet sitesine girenler maalesef başlangıçta yanlış bir bilgi ile karşılaşıyorlar. Gazetecilerde araştırma yaparken bu siteden de yararlanıyorlar. Yaptıkları haberde doğal olarak yanlışa düşüyorlar. Yanlışın ne olduğunu merak edenler veya yazıyı doğrulamak isteyenler Türkkuşu Paraşüt Okul Müdürlüğü sitesine bakabilirler.

Gelelim yanlışa; nedir yanlış olan? Siteden kopyalayarak paylaşalım 

“Rusya’ya paraşütçülük ile ilgili eğitime Abdurrahman Türkkuşu gönderilmiş ve ilk atlayışını Eylül 1935 yılında yapmıştır. Rusya’dan dönüşünde Abdurrahman Türkkuşu ilk Paraşüt Okulu Müdürü olarak atanmış ve ilk paraşüt kursu 1956 yılında başlatılmıştır.”

Kurumda görev yaptığım dönemde ve sonrasında bu ve benzeri birçok yanlışı düzeltemeye çalıştım, görüyorum ki başarılı olamamışım. Söz uçar, yazı kalır. Birde yazı ile bilgilendirelim, umarım küçük bir katkım olur.

PARAŞÜTÜN TARİHSEL DİZİNSELİ

Paraşütçülüğün ilk temelleri M.Ö. 2200 tarihine kadar dayanmaktadır. Çin’de ortaya çıkan paraşüt benzeri oluşumlar gösteri ve eğlence amaçlı kullanılmıştır.

1797 Yılında paraşüt atlayışını balondan yapan ilk kişi Fransız Andre Jacgues Garnerin’dir.

1912 Yılında gerçek anlamda uçaktan paraşütle atlayan ise, Amerikalı Albert Berry olur.

16 Eylül 1926 Türkiye’de yapılan ilk paraşüt atlayışının tarihidir. Kayseri’de kurulan TOMTAŞ uçak fabrikasında ortaklaşa üretimi başlattığımız Alman dostlarımız, hem Alman Junkers F-13 uçağının tanıtımını yapmak, hem de havacılıkta ne kadar ileride olduklarını kanıtlamak isterler. Yer Ankara’nın ilk meydanı. İzleyiciler arasında Atatürk’te bulunmaktadır. Junkers F-13 Vecihi Hürkuş kumandasında havalanır. Alman paraşütçü Heinecke kariyerinin 178. Atlayışını yapar.

1930 Yılında ise pilot Yzb İlhami Bey Junkers A-20 uçağından paraşüt yardımıyla atlamıştır. Ancak atlayışını normal olarak yapmış olmasına rağmen, kopan kanat parçasının çarpması sonucu şehit olmuştur.

18 Ocak 1932 Yzb. İlhami Bey’in şahadetinden sonra o dönemin en iyi paraşütlerinin alınmasına ve bu konuda askeri eğitim verilmesine karar verilir. Bu amaçla paraşütlerini tanıtmak için yabancı firmalardan talepler gelir. Belçikalı paraşütçü M.Rene paraşüt tanımı için İstanbul’a gelir. Vecihi Hürkuş’un önerisi ile İstanbul/ Yeşilköy’de başarılı bir atlayış yapar.

20 Temmuz 1932. İngiliz Irvin paraşütlerinin hava kuvvetlerinde kullanılması kararı alındığında, şartnamede yer alan eğitimlerinin İngilizler tarafından verilmesi de vardı. Bu anlaşma gereği İngiliz Paraşüt Öğretmeni F.C. Coreney Eskişehir’e gelir. Ancak paraşüt eğitimine pek sıcak bakılmamaktadır. Birçok duyurudan sonra beş gönüllü çıkar. Gönüllüler 1926 yılında THK Yeşilköy makinist mektebi mezunu küçük zabitler ( Astsubay) olur. Bazı küçük zabitler mecburi hizmetleri sonrasında Eskişehir’de sivil tayyare makinisti olarak görev yapmaktadırlar. Bu gönüllülere Pilot Teğmen Arif Erkuş ( General Erkuş) aldığı emir doğrultusunda katılır. Toplam altı kişi olan ilk paraşüt eğitimi alanlar şunlardır.

Sivil makinist Muammer Bey.

Sivil makinist Sabri Bey.

Sivil makinist Necip Soylu.

Sivil makinist Ahmet Şahin.

Makinist Astsubay Üstçavuş Celal Göksel.

Pilot Teğmen Arif Erkuş.

1934 Yılında Çanakkale semalarında Yzb. Bedri kumandasındaki Curtis Hawk uçağı ile Üsteğmen Naci Bey’in kullandığı Breguet uçakları havada çarpışırlar. Maalesef her iki pilotumuz da şehit olurken, rasıt teğmen Nuri Bey paraşütle atlayarak kurtulur.

TÜRKKUŞU KURULUYOR

3 Mayıs 1935 Ulu yönder Atatürk’ün istek ve yönlendirmeleri doğrultusunda THK’na bağlı Türkkuşu’nun açılışı yapılır. Türkkuşu’nun ilk amacı uçucu bir nesil yaratmaktır. Planör uçuşlarının göze battığı ilk eğitimlerin hemen ardından paraşüt okulu açılır. Türkkuşu bilindiği üzere eski adıyla Sovyetler Birliğindeki sivil havacılık eğitimleri örnek alınarak yapılandırılır. Sovyetler birliğinden iki mütehassıs (Uzman) uçuş öğretmeni, bir uçak,altı planör ve on adet paraşüt getirtilir. Rus öğretmenler Anohin ve Romanof’tur.  Her iki öğretmen planör, paraşüt ve motorlu uçuşlar konusunda uzmandırlar.

3 Mayıs 1935’te Güvercinlik meydanında Türkkuşu açılış törenleri çok görkemli olur. Atatürk’ün açılış konuşması sonrasında gösterilere geçilir. Vecihi Hürkuş’un pilot olarak katıldığı gösterilerde Anohin ve Romanof planör akrobasi gösterileri yaparlar. Yine Rus hocalar birer paraşüt atlayışı da yaparlar. Bundan sonrasını kendi yorumumu katarak aktarmak istiyorum.( M.KILIÇ)  Atatürk’ün gösterilerde bir Türk paraşütçüsünün de olmasını isteyebileceğini düşünen THK yöneticileri arayış içersine girerler. 1932 yılında paraşüt eğitimi almış olan eski küçük zabit makinist Necip Soylu’dan atlayış yapmasını isterler. Vecihi Hürkuş’un kullandığı Guadron-59 uçağından atlayış pozisyonu alan Necip Soylu, uçağın atlayış pasajından birkaç kez geçmesine rağmen kendini boşluğa bırakmaz. Atatürk oturduğu gölgelikten kalkar ve bir sigara yakar. Sonrasında Atatürk’ün ağzından şu sözler dökülür  “ Atla be çocuk”. Bu sözleri duymuşçasına atlayışını yapar Necip Soylu.

Türkkuşu açılmıştır, ancak Rus hocalardan başka planör ve paraşüt öğrenimi verecek öğretmen yoktur. Yine Rusya ile yapılan anlaşma gereği öğretmen olarak yetiştirilmek üzere 10 Temmuz 1935 tarihinde Rusya/ Koktabel’e öğrenciler gönderilir.

Sabiha Gökçen

Emrullah Ali Yıldız

Ferit Orbay

Sait Bayav

Tevfik Aytan

Muammer Öniz

Hilmi Hüseyin (Orbay?)

Nurettin Demirsoy

Mustafa İrkin

Rusya’ya hep sekiz öğrenci gönderildiği yazar, ancak bu konu araştırma aşamasındadır. Rusya / Koktebel’ de planör eğitimleri öncesi tüm öğrenciler paraşüt atlayış dersleri alırlar. Planör eğitimleri bittiğinde Sabiha Gökçen yurda döner, diğer öğrenciler          ( Mustafa İrkin ve Nurettin Demirsoy haricindekiler) Moskova yakınlarında motorlu uçuş eğitimlerine devam ederler.

Rusya’da eğitimler devam ederken Atatürk’ün bağışladığı Ahi Mesut çiftliği arazisi üzerinde Türkkuşu’nun ilk binaları ve hangarı yapılır. Burada eğitimlere başlayan öğrencilerde iyi birer uçucu olmak için yarışırlar. İşte bu öğrenciler arasında Vecihi Hocanın İstanbul’dan getirdiği öğrencilerden Abdurrahman Bey, soyadı kanunu gereğince kendine Türkkuşu soyadını alır.( Bir rivayete göre verilir)

Vecihi Hürkuş’un talebesi Abdurrahman Türkkuşu zaten uçuculukta ilerlemiş bir öğrencidir. Romanof ve Anohin’in paraşütçülük eğitimlerine katılır.

TÜRKKUŞUNDA YETİŞENLERİN İLK PARAŞÜT ATLAYIŞI

Abdurrahman Türkkuşu 12 Eylül 1935 Tarihinde Ankara’da ilk paraşüt atlayışını yapar. Yazımıza ilham olan atlayış budur. Maalesef bu olay yanlış olarak bilinmektedir. Hiçbir yetkilide düzeltmeye yeltenmez. Zira benim gibilerin savunduğu, artık THK özünden ayrılmıştır eleştirilerine haklılık kazandırırlar. Bu ve benzeri birkaç önemli yanlışlıkta düzeltilmeyi beklemektedir. Umarım bir başka yazımızda, düzeltilmesi istemiyle bunları da paylaşırız.

Aslında serbest paraşütçüler günü sanılanın aksine 10 Eylül değil, 12 Eylül’dür.

4 Ekim 1935 Tarihinde ise Türkkuşu’nun ilk bayan paraşütçüsü olarak tarihe geçecek Yıldız Eruçman Hocamız ilk paraşüt atlayışını yapar.

Kokpit.aero’nun bana ayrılan sayfalarında  önceki aylarda bir yazı paylaşmıştım. http://kokpit.aero/index.php?route=article/article&article_id=3342 . Maalesef ilk paraşüt şehidimizi, hem de bayan şehidimizi 29 Ekim 1936 Tarihinde Cumhuriyet Bayramı prova atlayışlarında, (28 Ekimde düşüp, 29 Ekim günü şahadete ulaşan) Eribe Kartal ( Hürkuş) olarak verdik. İlk erkek paraşüt şehidimiz ise 10 Temmuz 1945 tarihinde şehit olan Kenan Öksüz dür.

Türk Hava Kurumu ve onun ayrılmaz parçası olan Türkkuşu’nda şahadete erişmiş tüm büyüklerimizi saygı ve rahmetle anıyorum. Rahat uyuyun emanetinize sahip çıkacağız.

Kaynak: www.kokpit.aero

Facebook

Kokpit Aero

Yorum Yap