Yarım asırlık uçan kale: CH-47 Chinook

  • 12/06/2014 03:47

Muhammet METİN/Kokpit.aero

Kara Kuvvetleri Komutanlığı ve Özel Kuvvetler Komutanlığı'nın Ağır Nakliye Helikopter ihtiyaçlarını karşılamak üzere 30 Haziran 2006 tarihinde Savunma Sanayi İcra Komitesi'nin başlangıç kararı aldığı projede Boeing firması tarafından üretilen CH-47F Chinook helikopteri seçildi.

İlk etapta 10 adedi Kara Kuvvetleri Komutanlığı ve 4 adedi de Özel Kuvvetler Komutanlığı olmak üzere toplamda 14 adet CH-47F Chinook tedariki planlanıyordu. Hizmete girmesi planlanan helikopterlere ait teçhizat, yedek parça, eğitim ve lojistik destek dahil yaklaşık ABD$ 1.2 milyar olması öngörülüyordu. Yabancı Askeri Satışlar [FMS] kapsamında tedariki planlanan helikopterlerin satış onayı ABD Kongresi’nden Aralık 2009 yılında alındı ve akabinde Boeing yetkilileri ile ikili görüşmeler gerçekleştirildi.

14 HELİKOPTER İÇİN TEKLİF İSTENDİ

Savunma Sanayi Müsteşarlığı, Kara Kuvvetleri ve Boeing yetkilileri arasında Ocak 2009'da gerçekleştirilen görüşmelerde SSM, Boeing’ den daha önce teslim edilen ASELSAN aviyonik sistemlerini içeren fiyat teklifine ilave olarak CH-47F orijinal aviyonikler ile donatılmış konfigürasyona ilişkin fiyat teklifini de sunmasını istedi. Ancak, 7 Eylül 2010 tarihinde SSM tarafından ABD makamlarına iletilen Teklif ve Kabul Mektubu [LOA]’nda helikopter adedi 6 adet kesin, 8 adet opsiyon olmak üzere toplam 14 helikopter belirtildi. Daha sonraki süreçte ise 8 adetlik opsiyon tamamen iptal edildi ve ABD makamları Teklif ve Kabul Mektubu'nu gerekli işlemlerin ardından tekrar Savunma Sanayi Müsteşarlığı'na gönderdi.

MALİYET 400 MİLYON DOLAR

CH-47F Chinook helikopterlerinin FMS kanalıyla tedariki maksadıyla Kabul Mektubu Eylül 2010 tarihinde imzalandı. 14 Temmuz 2011 tarihinde de Boeing ile ofset anlaşması imzalanarak Sözleşme yürürlüğe girdi. Türk Kara Kuvvetleri 4 ve ÖzKK 2 için tedarik edilecek 6 adet CH-47F Chinook ağır yük helikopterleri 2016'da hizmete girecek. 6 Helikopterin Türkiye’ye maliyeti ABD$ 400 milyon olması öngörülüyor.

ASELSAN SİSTEMLERİ KULLANILACAK

Helikopterler Türkiye’ ye hazır olarak teslim edilecek daha sonra Türkiye de gerçekleştirilecek bir çalışma ile üzerlerindeki ABD menşeli bazı aviyonikler ASELSAN ürünü AselFLIR Termal Görüntüleme Sistemi, ÖZIŞIK Karşı Tedbir Atma Sistemi, INS/GPS Navigasyon sistemi, Radar İkaz Almacı (RWR), Füze İkaz Almacı (MWS), Chaff/Flare Sarfedici (CMDS), Lazer İkaz Alıcısı Sistemi (LWR), Radyo Frekans Karıştırıcı Sistemi (RFJ), Kızılötesi Karıştırıcı (IRCM), RF Jammer gibi cihazlar ile değiştirilecek.

Boeing yetkilileri halen 8 opsiyon için kesin siparişin verilmesini beklediklerini ve Türkiye’nin sabit fiyat garantisi ile ilave 8 helikopter için sipariş verebileceğini, bu durumda teslimatlar arasında en fazla 2 yıllık bir boşluk olacağını ayrıca ABD Kara Kuvvetleri ile anlaşılması durumunda erken teslimatın da gündeme gelebileceğini belirtti.

ACİL İHTİYAÇ CH-47F HELİKOPTERİ

Yetkililerden edinilen bilgiye göre Ağır Yük Helikopteri projesinde acil ihtiyacın 14 adet olduğu ve bu konunun kurumlar arasında müzakere edileceği ve Mart 2009 yılında Muhsin Yazıcıoğlu’nun helikopter kazası sonrası başlatılan Arama-Kurtarma faaliyetlerine katılan Özel Kuvvetler Komutanlığı’na (ÖKK) ait S-70 Black Hawk tipi bir Arama ve Kurtarma (SAR) helikopterinin, Kahramanmaraş’ın Göksun İlçesi’nde, enkazın bulunduğu kaza yerine çok yakın bir yerde kara saplanması sonucu oluşan kırım sonrasında, Egemen Askeri Tatbikatına katılan İngiliz ordusuna ait CH-47 Chinook helikopterinin bölgeye intikal etmesi ve helikopteri saplandığı yerden kurtarması sonrasında bu durumun komuta kademesinde Ağır Yük Helikopteri temini konusunda sert tartışmalara sebep olduğu öğrenildi.

ATILGAN KMS SİSTEMİ TAŞIYACAK

Günümüz muharebelerinde hızlı hareket edebilme, zor koşullarda etkili çalışma, arazi yapısından etkilenmeme ve 24 saat harekat yeteneği kara havacılığını vazgeçilmez kılıyor. Harekatın etkinliğini ve süratini arttırmak için lojistik desteğin zamanında ve sürekli olarak sağlanması gerekmekte, bu ihtiyaç en hızlı şekilde helikopterlerle karşılanıyor.

Kara Kuvvetleri Komutanlığı ihtiyacı kapsamında başlatılan Yük Helikopteri Projesinin sonuçlanması ve envantere girmesi ile birlikte; Türkiye'nin tüm coğrafi bölgelerinde, her türlü hava şartlarında, nakli gereken ağır yük ve malzemenin taşınması, doğal afetlerde ve insani yardım harekâtında, ağır malzeme ve yüklerin taşınması, kaza kırım yapmış orta sınıf genel maksat helikopterlerinin kurtarılması, muharebe sahasında istenilen yerde ve zamanda, mobil İleri Mühimmat ve Yakıt İkmal Noktası tesis edilmesi, gerçekleştirilecek harekâtlarda güdümlü tanksavar silahları, Zıpkın ve Atılgan gibi Kaideye Monteli Stinger sistemleri, pasif güdümlü hava savunma füze sistemlerinin araçlarıyla birlikte taşınması, piyade ve komando tugaylarında bulunan 105 mm. obüs bataryasının taşınması hedefleniyor.

55 ASKER TAŞIYABİLİYOR

CH-47F helikopteri operasyonlarda kendini kanıtlamış CH-47D’nin yükseltilmiş modeli. Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından da tercih edilen CH-47F modeli ABD ordusu ve Dünya orduları için geliştirilmiş çok rollü görev helikopteri.

Tam entegre, yeni 4 bin 868 beygirlik güç sağlayan Honeywell T55-GA-714A motorları, dijital kokpit yapısı, geliştirilmiş haberleşme sistemi ve düşük hızlarda güvenli uçuş yapılabilmesine olanak sağlayan dijital otomatik uçuş kontrol sistemi ile bir önceki D modeline göre çok daha verimli bir performans sunuyor. CH-47F helikopteri 55 tam teçhizatlı asker veya asgari 22 yaralı asker sedye ile nakledilebiliyor.

F serisinde kullanılan dijital kokpit sistemi, aynı zamanda Amerikan Hava Kuvvetleri’nin yeni arama ve kurtarma helikopteri olarak seçilen HH-47’lerde de kullanılacak. CH-47F tasarımında başta titreşim etkilerini azaltmak olmak üzere kokpit, kabin, arka bölüm, pilon ve rampa için gövde yapısında birçok değişiklik yapıldı.

Rockwell Collins digital kokpit, gelişmiş iletişim ve haberleşme sistemleri, harita görüntüleme, çok fonksiyonlu ekran, dijital modem, BAE Systems dijital gelişmiş uçuş kontrol sistemi ( DAFCS ) ön kontrol ve misyonu veri depolama veri aktarım sistemi bulunuyor.

Kokpit'de iki pilot ve bir gözlemci görev yapıyor. Gelişmiş dijital kokpit Boeing ve Honeywell tarafından geliştirildi. Kokpit çok fonksiyonlu likit kristal ekranlar ve elektronik uçuş aletleri ile donatıldı. Kokpit mürettebatı Elbit ürünü ANVIS-7 gece görüş gözlüğü kullanıyor. HF ve UHF telsiz sistemleri, Rockwell Collins ve Raytheon tarafından geliştirildi. Helikopter AlliedSignal AN/APX-100 dost-düşman tanımlama ( IFF ) sistemi ile donatıldı.

CH-47 Chinook Boeing firması tarafından üretilen, çift motorlu ve diğer helikopter türlerinden farklı olarak çift rotorlu, 24,000 Ibs yükleme kapasitesine sahip dünyanın en güvenilir ve en verimli ağır yük helikopteri olma özelliğini taşıyor. Çift pervaneli yapısı iklim, irtifa ve sert esen rüzgar gibi olumsuz hava koşullarında çalışmasını mümkün kılıyor.

VİETNAM SAVAŞINDA GÖREV YAPTI

İlk CH-47A 1962 yılında ABD Ordusuna teslim edildi. İlk muharebe deneyimini 60’lı yıllarda Vietnam Savaşı’nda kazandı. A,B ve C modelleri Vietnam savaşında görev aldı. Vietnam savaşında ABD ordusu tarafından 750 Chinook helikopteri kullanıldı. Bu helikopterlerden yaklaşık 200 adedi düşürüldü veya kaza-kırıma uğradı. Savaştan sonra 500 CH-47 Chinook yeniden üretildi.

Mevcut CH-47'ler modernizasyon kapsamı sonrasında CH-47D olarak adlandırıldı. İlk CH-47D 1982 yılında teslim edildi ve 1994 yılına kadar da üretimi devam etti. Boeing ABD Ordusu ve Ulusal Muhafız Birliği'ne 480 den fazla CH-47D Chinook teslim etti. CH-47D ABD’nin gerçekleştirmiş olduğu Körfez Savaşı ve Afganistan operasyonlarında aktif olarak görev yaptı.

CH-47F İLK UÇUŞUNU 2006 YILINDA YAPTI

CH-47 modelinin son versiyonu olan F serisi ilk helikopterin uçuş testi 2006 yılında Boeing tesislerinde başarı ile gerçekleştirildi. ABD ordusunun ağır nakliye helikopter ihtiyacı kapsamında, 2008 yılında imzalanan ve 191 adet helikopteri kapsayan 5 yıllık anlaşma çerçevesindeki ilk CH-47F Şubat 2009'da 100''üncü Chinook CH 47F ise 2010 yılı Ağustos ayında ABD Ordusu'na  teslim edildi. Bu anlaşmanın toplam maliyeti 4.3 Milyar dolar olarak belirlendi. Teslimatların 2015 yılında tamamlanması planlanıyor.

CH-47F’nin İlk Uluslararası Müşterisi Hollanda Hava Kuvvetleri oldu. Diğer müşteriler arasında Türkiye, Kanada, İngiltere, Avustralya, İtalya ve Birleşik Arap Emirlikleri bulunuyor. Boeing firması ilk üretiminden bu yana Arjantin, Avustralya, Kanada, Japonya, Norveç, İtalya, İspanya, İngiltere, İran, Mısır, Yunanistan, Fas, Umman, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Singapur, Tayland, Taiwan, Güney Kore ve Hindistan gibi ülkelere askeri ve sivil CH-47 Chinook Helikopteri teslimatı gerçekleştirdi veya gerçekleştirilmesi bekleniyor.

İTALYA VE JAPONYA CH-47 ÜRETİYOR

Bunun yanı sıra Chinook helikopterleri Japonya'da Kawasaki, İtalya’ da ise AgustaWestland tarafından lisanslı üretiliyor.  AgustaWestland üretimi CH-47’ler Mısır, Yunanistan, İran, Libya ve Fas’a ihraç edildi. İlk üretiminden bu yana 1.179 adet Chinook üretildi. Gerçekleştirilen modernizasyon faaliyetleri ile birlikte Chinook helikopterlerinin ABD ve Dünya ordularında 2040’lı yıllara kadar hizmet vermesi öngörülüyor.

Genel Özellikler:

·         Uzunluk: Gövde-52.0 ft (15.9 m) dahil.Pervane-99.0 ft (30.18 m)

·         Genişlik: 12.42 ft (3.78 m)

·         Pervane Çapı: 60 ft (18.29 m)

·         Yükseklik: 18.92 ft (5.77 m)

·         Tahrik: 2 Honeywell T55-GA-714A motor, 4,777 shp (3.529 kW) her

·         Maksimum Hız: 170kt (315km / h)

·         Yakıt: 1.034 gal. (3,914 L)

·         İrtifa: 20 bin feet (yaklaşık 6 bin 600 metre)

·         Menzil: 400 nmi (741 km, 450 mi)

·         Faydalı Yük 24.000 lbs. (10, 886 kg)

·         Muharebe yarıçapı: 200 nm (370.4 km)

·         Maksimum brüt ağırlık: 50.000 £. (22,680 kg)

·         Misyon: asker nakli, topçu, mühimmat, yakıt, sarf malzemeleri, muharebe operasyonları desteklemek ve insani yardım

·         Silah Sistemi: 7.62 mm M240/FN MAG