Türk Kara Havacılığı yeni bir döneme başlıyor

  • 27/05/2014 03:47

Muhammet METİN/Kokpit.aero

Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nın acil taarruz helikopteri ihtiyacı kapsamında başlatılan T129A Erken Duhul Helikopteri projesi Savunma Sanayi Müsteşarlığı ile TAI arasında 8 Kasım 2010 tarihinde imzalanan sözleşmeyle birlikte başlatıldı. Toplam 9 adet helikopteri kapsayan projenin maliyeti 300 Milyon dolar olarak belirlendi.

İLK UÇUŞU 2011'DE YAPTI

Ana Yüklenici olarak belirlenen TAI, İtalyan AgustaWestland firması ile işbirliği yaparak üretime başladı. Temel konfigürasyona sahip olan ve Yakın Hava Destek Görevi için uyarlanan T129A helikopterleri ilk test uçuşunu 17 Ağustos 2011'de gerçekleştirdi.

T129B ATAK helikopterinden 15 ay önce Kara Kuvvetleri'ne teslim edilmesi planlanan Erken Duhul Helikopterinin resmi kabul süreci 20 Kasım 2012'de başladı. 9 helikopterin teslimatının 2013 yılında tamamlanması öngörülmesine rağmen ilk T129 helikopteri 22 Nisan 2014'te Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na teslim edildi.

TAİ tesislerinde Şubat 2014'te üretimi  tamamlanan 9 adet  helikopterden 3'ü bugün  Güvecinlik/Ankara'da bulunan Kara Havacılık Komutanlığında yapılacak resmi tören ile Türk Silahlı Kuvvetleri'ne teslim edilecek. 

Teslimat takviminde yaşanılan gecikmenin ana sebebinin havacılık sanayinde karşılaşılan rutin sorunların dışında, Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nın isteklerinin yüksek olduğu yetkililer tarafından belirtildi.

MENZİLİ 556 KM

T129A EDH helikopterleri yakın hava desteği görevleri için tasarlandı. Silah sistemleri  76 adet 70mm'lik güdümsüz roket, TM179B taretine oturtulmuş 500 mühimmat kapasiteli 20mm Gatling topu ile donatıldı. İki mürettebatlı helikopter, her biri 1.360 hp gücünde olan 2 adet LHTEC CTS800-4ATurboshaft motoruna sahip. En fazla 288 km/saat hıza ulaşabilen helikopterin maksimum kalkış ağırlığı ise 5 bin kilogram. Menzili ise 556km.

TÜRKİYE'DE PAL İMALATI YAPILDI

Helikopter sanayinin altyapısının kurulmasında çok önemli bir kilometre taşı olan ATAK projesi kapsamında, 42 milli aviyonik/silah ekipmanın yurt içinde üretimi gerçekleşti. Bunun yanı sıra helikopterin en kritik parçalarından biri olan palin imalatı Türkiye’de yapıldı. Yüksek kompozit imalat aşamasına sahip paller, helikopterin dişli kutusu ile birlikte en hassas üretim ve mühendislik gerektiren parçaları arasında yer alıyor. T129 ile edinilen bu tecrübenin halen tasarımı devam eden Milli Helikopter Tasarımı'nda da kullanılması planlanıyor. 

Helikopter gövdesinde yaklaşık 6.400 adet parçadan 6.200 parça detay üretimi TAI tarafında gerçekleştiriliyor. Helikopterin üçüncü ülkelere satışında, projedeki mevcut iş paylaşımı aynen korunacak olup, üretim yalnızca Türkiye’de gerçekleştirilecektir.

ATAK 42 BİN MERMİ ATIŞI YAPTI

T129A EDH helikopterleri Aralık 2011'de başladıkları kalifikasyon sürecinde yapılan testler sırasında şuana kadar 3 bin 300 saatin üzerinde test uçuşu gerçekleştirdi. Test kapsamında 42 bin adet 20 mm'lik Gatling top mermisi, 5 bin civarı 70 mm'lik güdümsüz roket ve 600 adet Flare atışı yapıldı. ATAK projesi kapsamında  27 pilot ile 107 bakım personelinin eğitimi tamamlandı.

EĞİTİM UÇUŞLARI DOĞU BÖLGELERİNDE DEVAM EDECEK

Kara Kuvvetleri,  terörle mücadele kapsamında kullanılacak olan T129 helikopterinin ve pilotlarının coğrafi koşulları tanıması, helikopterlerin yüksek irtifalarda uçuş yapması ve yeteneklerinin gerçek görev yerlerinde test edilmesi amacıyla en az 2 helikopterin Tunceli'ye  gönderilmesini planlıyor.

A129'UN TASARIM ÇALIŞMLARI 1978'DE BAŞLADI

İtalya'nın önde gelen savunma sanayi firmalarından biri olan AgustaWestland 1960'ların sonlarında ABD'li helikopter üreticisi Bell ile anlaşarak İtalyan Ordusu için lisans altında UH-1D helikopterlerini AB-204 adıyla üretmeye başladı. 1978 yılında kendi özgün tasarımı olan A129 Mangusta helikopterini geliştirmeye başladı. ilk uçuş ise 11 Eylül 1983'te gerçekleştirildi.  

İTALYA KARA KUVVETLERİ 45 ADET SİPARİŞ VERDİ

İtalyan Kara Kuvvetleri tarafından 45 adet A129 helikopteri siparişi verildi. Teslimatlar 1990'da başladı ve 1996 yılında tamamlandı. AgustaWestland şirketi helikopterin ihracat çalışmaları kapsamında yeni bir modelini geliştirdi.

A129 International (A129INT) olarak adlandırılan modelin en önemli özellikleri arasında her biri 1.024kw gücündeki LHTEC CT800-2 turboşaft motorları, ilk modelde 4 olan pal sayısının 5'e çıkarılması, güçlendirilmiş transmisyonu ve Oto Melera ürünü TM197B  3 namlulu 20 mm M197 Gatling topu bulunuyor. İtalyan Oto Melara firmasının lisans altında üretimini yaptığı TM-197B kodlaması verilen bu top sistemi, AH-1W/P helikopterlerinde de kullanılan ABD konuşlu General Dynamics firmasının M197 makinalı topunun aynısıdır.

A129 helikopterinde top sistemi bulunmamaktaydı. Burun altına monte edilen top sistemine sahip olmaması 1990'lı yıllarda Somali'de çıkan iç savaşa NATO bünyesinde katılan İtalyan helikopterlerinde büyük bir zafiyet olarak hissedildi. Bu durumun düzeltilmesi amacıyla Arnavutluk harekatında helikopterler 12.7 mm'lik silah podları ile donatıldı.

HELLFİRE II FÜZESİNİ KULLANABİLİYOR

A129INT helikopterine  NTS-A FLIR ve nişangah sistemi sayesinde HellFire II, TOW II ve Spike tanksavar füze sistemi atma kabiliyetine kavuştu.  Hava-hava mühimmatı olarak da Stinger füzesini kullanabiliyor. Helikopter üzerinde yapılan modifikasyonlar sonucu azami kalkış ağırlığı 1 ton artarak 4 bin 100 kg'dan 5.100 kg'a çıktı.

A129INT ilk uçuşunu 9 Ocak 1995 tarihinde yaptı. Test uçuşları 1997'ye kadar devam etti ve helikopter üzerinde birçok değişikliğe gidildi. AgustaWestland A129INT helikopterini Avustralya, Birleşik Arap Emirlikleri, Hollanda ve Türkiye'de açılan taarruz helikopteri projelerinde teklif etti ve testlere gönderdi.

AVRUPA'NIN İLK TAARRUZ HELİKOPTERİ

Avrupa'da üretilen ve askeri operasyonlara katılan ilk taarruz helikopteri unvanını elinde bulunduran A129, Birleşmiş Milletler ve NATO liderliğinde gerçekleştirilen Somali, Arnavutluk, Makedonya, Kosova, Afganistan ve Irak askeri harekatlarında başarıyla görev yaptı.

AgustaWestland A129INT çözümünü İtalya Kara Kuvvetleri'nin ilave helikopter ihtiyacı doğrultusunda teklif etti. Ancak, finansman sıkıntısı içinde bulunan İtalya Kara Kuvvetleri 1999'da A129 Combat versiyonundan sadece 15 adet sipariş verdi. İlk helikopter 2002'de teslim edildi. İtalya Kara Kuvvetleri 2001 yılında aldığı karar ile envanterindeki ilk parti 45 adet A129 helikopterinin de Combat seviyesine yükseltilmesi yönünde çalışma başlattı. İtalyan Kara Kuvvetleri envanterinde 50'nin üzerinde A129CBT helikopteri bulunuyor.

T-129 Helikopteri Teknik Özellikleri:

·         Uzunluk: 14.60m

·         Yükseklik: 3.40m

·         Motor:  2xCTS800-4A

·         Motor Ağırlığı: 185 kg

·         Seyir Hızı: 288 km

·         Azami Kalkış Ağırlığı: 5.000 kg

·         Görev İrtifası: 6.096m

·         Azami Menzil: 556 km

·         Havada Kalış Süresi: 3 saat

 

T129 ATAK - TUSAŞ from Mehmet TURHAN on Vimeo.