Gamzeli kanat mı, çukurlu kanat mı?

  • 20/04/2015 22:16

Mehmet Feza ECEVİT

Vortex Generatorler (VG) ve wingletler ile de çeşitli performans faydaları sağlanmış olduğu malum iken, acaba bir sonraki aşamada kanat yüzeylerinde golf topu benzeri "dimple-gamze"ler veya "protrusions-şişkinlikler" kullanarak performans kazanımları olabilir mi?

Bu gibi vortex oluşturucular, arıların veya model uçaklarınki gibi çok küçük ReN düzeylerinde oldukça fazla işe yarasa da (hadi bu guruba, kanat chordu, yani veteri, zaten çok kısa olan planör kanatlarını da katalım), biraz daha büyüyüp gerçek operasyonel hayata terfi ettiğimizde, yani 1,000,000 veya daha da büyük ReN düzeylerinden bahsedecek olursak, sürtünmeyi azaltmak için vortex oluşturmak, birçok durumda aerodinamik performans verimini, biraz daha yüksek hücum acılarına kadar geniş bir yelpazeye yaymak için ise yarasa da, daha doğrusu, yapılmış hazır bir tasarımı, emniyetsiz uçuş karakteristikleri sergiledi diye çöpe atmak yerine, halen kullanılabilir bir hale getirmek amacıyla "günü kurtarıcı" olsa da, maalesef, her yerde ise yaramıyor.

Concorde'inki gibi delta kanatların, normal kanat planformlarınınkinden (kanadın üstten bakıştaki şekli) daha yüksek pertdovites (stall) hücum acılarında bile havada tutunabilmesini sağlayan doğal "Kanat Koku Hücum Kenarı Vortexleri" gibi türbülansın ise yaradığı düşünülen bir mecrada ise, bu vortexler, delta kanatların, düşük sürat ve yüksek hücum acılarında, zaten çok çok çok yüksek olan sürüklemelerini hiç bir şekilde azaltmamakta, ama delta kanadın çok uzun olan chordu (veteri) boyunca ilerlerken, düşük süratte iyice yorulmaya başlamış hava akımını "türbüle" ederek, ona doğrusal olmasa da, radyal (dönel) bir enerji kazandırarak, hava akımının kanadın üst yüzeyinden ayrılıp, uçağı stall etmesini engeller. Daha doğrusu, biraz daha yüksek hücum acılarına kadar geciktirici (sprey ) rol oynarlar. Ama, Uçağın bu uçuş rejiminde, halen kumanda edilebilinir olsa da, oldukça sarsıntılı bir kaldırma kuvveti ile havada tutunması pahasına. Hatta Londra gibi, yılın büyük bölümünde aşırı nemli olan bir şehirdeki Heathrow Havalimanına iniş için yaklaşma boyunca, çoğu zaman, Concorde'in yolcularının, bir yandan kanat üstü "Kanat Koku Hücum Kenarı Vortexleri"nden dolayı zangır zangır titrerken, kanat üzerinde oluşan düşük basınç 'sisinden' dolayı da dışarıyı görmeleri imkansız hale gelirmiş...