Fatih Yılmaz

S-400 krizinde ikinci perde

  • Son Güncelleme: 12/07/19 12:07:43
  • 2

Merakla beklenen S-400 hava füze savunma sistemlerinin Türkiye’ye teslimatı resmen başladı ve S-400 parçalarını taşıyan uçaklar peşpeşe Mürted Hava Meydanı’na indi. ABD ile Türkiye arasında uzun süredir karşılıklı açıklamalarla derinleşen krizde yeni perde de resmen açılmış oldu.

TÜRKİYE TRUMP'A GÜVENDİ AMA...

Ankara, Japonya’da yapılan G-20 Zirvesi’nde Erdoğan-Trump görüşmesinde ABD Başkanı’nın “Türkiye’ye haksızlık yapıldı, Patriot almak istediler ama Obama vermedi” şeklindeki açıklamalarını “yaptırım olmayacak” şeklinde yorumladı. Oysa konuya hakim olan uzmanlar ABD’nin S-400 alan NATO üyesi Türkiye’yi diğer ülkelerin de takip etmemesi için mutlaka cezalandıracağı görüşünü dile getiriyor. ABD’den Türkiye'ye yönelebilecek yaptırımlar konusunda ise kafa karışıklığı devam ediyor.

Türkiye’ye S-400 alımı nedeniyle yaptırım mutlaka gelecek ancak bunun sınırlı bir yaptırım olacağı konuşuluyor. Uzmanlar, S-400 teslimatının resmen başlamasıyla Halkbankası ile ilgili yeni bir soruşturmanın açılacağı şeklindeki haberleri ise abartılı buluyor.

Türkiye’ye uygulanabilecek yaptırımlar konusunda en detaylı açıklama Prof.Dr. Mustafa Aydın’dan geldi. Aydın’a göre Türkiye’ye uygulanacak iki farklı yaptırım grubu söz konusu. İlki ABD Kongresinde gündeme gelen, S400 alımı ile Türkiye’ye F35 uçakları gönderilmesine engel olma ve/veya Türkiye’nin projeden çıkartılmasını ilişkilendiren yasa tasarıları. Şimdilik 4’ü bütçeyle ilgili 5 tasarı bu konuyu ele alınıyor; bunlar üzerinde Başkanın müdahale imkanı yok.

İKİ FARKLI YAPTIRIM GRUBU VAR

İkinci grup (CAATSA), Ağustos 2017 tarihli ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasasından kaynaklanan yaptırımlar. Burada süreç karmaşık & yasa dilinin muğlaklığı nedeniyle yaptırımları neyin başlatacağı konusunda tartışma var. Yasa özünde S400’ler Türkiye’ye geldiğinde “Başkanın yaptırımları uygulayacağını” söylüyor ve 12 kategori yaptırımdan 5’ini seçmesini zorunlu kılıyor. Bunlar;

Yaptırım Uygulanacak Kişilere (YUK) ABD’den yapacakları ithalatlar için gereken sigorta, garanti, kredi vb. konularda Eximbank desteklerinin durdurulması; mal ve teknoloji ithalatları için gerekecek lisans ve yetki belgelerinin verilmemesi; bunlarla ilgili olarak ABD finans kurumlarından kredi/borç verilmemesi; Uluslararası finan kuruluşlarında çalışan ABD’li üst düzey yöneticilere YUK’a kaynak aktarılmaması için çalışmaları talimatı verilmesi;

YUK finans kurumuysa, ABD piyasasında işlem yapmasının kısıtlanarak, ABD devlet tahvillerine erişiminin engellenmesi; YUK’tan mal-hizmet alınmaması; döviz alım-satım işlemleri ile finans kuruluşları aracılığıyla işlem yapmasının engellenmesi; ABD’de mülk edinmesi veya bir mülkle ilgili işlem yapmasının engellenmesi; ABD vatandaşlarının YUK’a yatırım yapması veya YUK’den her türlü tahvil ürünü almasının engellenmesi;

YAPTIRIMLARIN BAŞLAMASI İÇİN TARİH ARALIĞI YOK

YUK’la ilgili kişilere vize kısıtlaması getirilmesi; ve bahsedilen yaptırımların YUK yöneticileri ile yetkililerine uygulanması. CAATSA’da “kişi” ifadesi gerçek veya tüzel kişiyi ifade ediyor; tüzel kişi ise şirket, fon, ortaklık, ortak yatırım, şirketler grubu, holding veya herhangi bir diğer yapıyı kapsıyor. Bunlardan herhangi biri S400’lerin satın alınması, taşınması veya konuşlandırılmasına katkı sağlarsa yaptırıma muhatap olabiliyor. Yasa yaptırımların başlaması için tarih aralığı öngörmüyor. Sürecin şu şekilde işleyeceği tahmin ediliyor:

‏Türkiye’nin S400’leri teslim almasını takiben ABD Ulusal Güvenlik Konseyi Türkiye’nin “Rusya Federasyonu istihbarat veya savunma birimleri ile kayda değer alış-veriş içine girip girmediğini” tespit etmek üzere toplanacak. Burada kayda değer alışverişin ne olduğu kesin belli değil.

BAŞKAN İMZASI İLE DEVREYE GİRECEK

Türkiye açısından satın alma, füzelerin teslimatı, konuşlanması veya aktivasyonlarının bu anlama geleceğine dair yorumlar var. Her halükarda Ulusal Güvenlik Konseyi sınırın geçildiğini tespit ettiğinde, Hazine Bakanlığı olası yaptırımları & etkilerini inceleyerek, Başkan’a uygulanması gerekenler konusunda tavsiyede bulunacak. Ardından yaptırımları başlatacak talimat yazılacak, başkan imzası ile devreye girecek. Bu noktada da Başkanın ilgili talimatı ne zaman imzalaması (dolayısıyla yaptırımları başlatması) gerektiğiyle ilgili bir zaman sınırlaması yok. Ayrıca Başkan’a konunun ABD ulusal güvenliğini ilgilendirdiğini değerlendirirse YUK’un Rusya’ya bağımlılığını azaltmaya başladığını tespit ederse, CAATSA yaptırımlarını uygulamayabilir veya YUK’un Rusya’ya bağımlılığı azaltma yönünde çaba sarf ettiğini tespit ederse 180 günlüğüne erteleyebilir.

Facebook

Kokpit Aero

Yorum Yap