Aziz Emre Sifoğlu

TSK'nın Alçak İrtifa Hava Savunma Kapasitesi

  • Son Güncelleme: 30/03/19 17:44:46
  • 0

http://www.kokpit.aero/alcak-irtifa-savunma-1-aziz-emre-sifoglu?writer=31 yazımın 2. Bölümünde sizlere TSK’nın Alçak İrtifa Hava Savunma kapasitesinden ve geçmişten günümüze neler yapılmaya çalışılmış neler yapılmışa bir göz atacağız. Serinin son bölümünde ise Hava Savunma Erken İkaz ve Komuta Kontrol Sistemi’nden (HErİKKS) bahsedeceğim. 

Gerek Aybars Meriç’in http://www.kokpit.aero/ucaksavarlar-geri-dondu?writer=35 yazısında gerekse benim http://www.kokpit.aero/denizden-karaya-ucaksavar-sistemleri?writer=31 yazımda TSK’nın envanterindeki sistemlerden ve karada kullanılabilecek namlulu silah sistemlerinden bahsetmiştik.

İlk bölümde Katmanlı Hava Savunması nedir hangi katmanlardan oluşur ve katmanlar içinde birbirine entegre, birbirini destekleyen silah ve sensörlerin kullanımından bahsettik. 

Bu katmanlı yapının en altında bulunan Çok Kısa Menzilli Hava Savunma (VSHORAD) ve Kısa Menzilli Hava Savunma (SHORAD) ile nokta hava savunması gerektiren, kuvvetlerin kendi sorumluluklarına verilmiş olan yüksek değerdeki kritik tesislerin alçak irtifadan gelebilecek seyir füzesi veya anti radar füzeleri, güdümlü/güdümsüz mühimmatlar, iha ve saldırı drone’ları gibi tehditlere karşı korunması amaçlanmaktadır. 

Bu noktalar askeri tesisler olacağı gibi ülke ekonomisini ve sanayini ayakta tutan sivil tesisler de olabilir.

Bunlara örnek vermek gerekirse;

Askeri Tesisler:

- Komuta Kontrol Tesisleri,

- Haberleşme Tesisleri,

- Mühimmat Depoları,

- Akaryakıt Depoları,

- Elektronik Harp Tesisleri,

- Radarlar,

- Hava Savunma Tesisleri,

- Hava Üsleri,

- Deniz Üsleri,

-Askeri Fabrikalar ve Tersaneler.

Sivil Tesisler:

- Hava Alanları,

- Stratejik Köprüler,

- Rafineriler,

- Petrol Dolum Tesisleri, 

gibi savaş zamanı ilk hedef alınacak değerli noktaları korumak için Türk Silahlı Kuvvetleri’nin 80’li yıllarda başlayan modernizasyon ve tedarik projeleri arasında mobil ve çekili namlulu silahlar, hava savunma füze sistemleri, alçak irtifa radarları ve atış idare cihazlarını içeren Alçak İrtifa Hava Savunma Sistemleri tedariki/üretimi de bulunmaktaydı. 

1980’li yılların sonlarına doğru başlatılan LLAD/Alçak Seviye Hava Savunma projesi kapsamında 36 sistem hazır alım olmak üzere 196 sistem tedariki için Türkiye’ye RAPIER, ROLAND, CHAPPARRAL, ADATS, CROTALE füze sistemleri ile envantere girmesi planlanan 35mm topları kontrol etmek ve envanterdeki D-IX Super Fledermaus AİC’leri değiştirmek için SKYGUARD, FLYCATCHER, EAGLE Atış İdare Cihazları teklif edilmişti. 

LLAD Adayları ADATS, CHAPPARRAL, CROTALE NG ve ROLAND

Ayrıca 1987 yılında 20mm ve 35mm’lik topların imalinin yapılacağı M.K.E Çankırı Uçaksavar Silahları Fabrikası açıldı.

1989 yılında, o yıl içinde tamamlanmasını beklenen LLAD projesinde aday sistemlerden ADATS, CROTALE ve ROLAND sistemlerinden birinin seçiminin yapılacağı bekleniyordu.

1993 yılında hala AİC için karar verilmesini beklerken Rapier sistemlerinin B1X seviyesine modernizasyon çalışmaları yürütülüyorken, aynı yıl ÇanSAŞ A.Ş tarafından üretilen 35mm GDF-003 topları teslim edilmeye başladı. 20 adetlik ilk parti üretimden sonra topun daha gelişmiş modeli olan GDF-005 üretiminin başlaması bekleniyordu ancak üretim hiç başlamadı. Tesis faaliyete geçtiği yıldan itibaren 50 adet 20mm GAI D01 topu ile 20 adet 35mm GDF-003 topu imal etti.

Resim 2 35mm GDF-003 Topu

1994 yılında teslim alınmaya başlanan 75 km menzilli MPQ-64 ile 20 km menzilli PPS-2 hava savunma radarları, Stinger füzelerine hedef yönü erken ihbar sistemi olarak kullanılmaya başladı.

Resim 3 PPS-2 PSTAR ve MPQ-64 Sentinel Radarı

1997 yılında, M42 Duster KMU’ların yerini alacak yeni bir KMU için yayınlanan Bilgi İsteği Dökümanı’na (BİD) İtalya’dan 76mm toplu Otomatic, Almanya’dan 35mm toplu Gepard ve İngiltere’den Marksman yanıt verdi.

Resim 4 KMU Adayları MARKSSMAN, GEPARD ve OTOMATIC

Yukarıda bahsi geçen projeler 90’lı yılların başında birkaç kez sonuçlanma aşamasına gelse de 2000’li yıllarda da devam etmiş olup sonuçlanan Kundağı Motorlu Stinger projesi haricinde günümüzde hala çalışmaları devam eden 35mm Top modernizasyonu, Atış İdare Cihazı geliştirilmesi, Korkut KMU ve HİSAR-A füze sistemi yurtiçi geliştirme ve üretim projelerine evrilmiştir.

Türk Silahlı Kuvvetleri 2000 m’den 8000 m’e kadar menzillerde ve +/- 5000 m irtifaya kadar 20-35-40mm Toplar, Tek Er tarafından kullanılan FIM-92 Stinger Füzesi, Atılgan ve Zıpkın Kundağı Motorlu Stinger sistemleri, Rapier B1X Füze Sistemi ile yeni envantere girmeye başlayan Korkut Kundağı Motorlu 35mm Uçaksavar Topu ve Alçak İrtifa Radar Sistemleri kullanmaktadır. 

Son dönemde PKK terör örgütünün bombalı drone ve model uçaklar ile yapmaya çalıştığı saldırılar anti drone sistemlerinin de hava savunma sistemlerine dahil edilmesi gerekliliğini göstermektedir. Yapılan saldırı girişimleri namlulu silahlar ve elektronik savunma sistemleri ile önlenmeye çalışılmaktadır. Ayrıca geliştirme çalışmaları devam eden Yüksek Enerji Silahları’nın da yakın gelecekte savunma kademesine dahil olmaya başlamasıyla öncelikle drone, iha gibi yumuşak hedeflerin zamanla roket füze gibi daha zor hedeflerin önlenmesi için kullanılması planlanmaktadır.

Bahsi geçen sistemler içerisinde 20mm’lik toplar artık menzil ve irtifa limitlerinin yetersiz olmasından dolayı uçaksavar yerine piyade destek silahı olarak karakollarda kullanıldığı sosyal medyada yapılan paylaşımlarda görülmüştür.

Resim 5 20mm Toplar

Envanterdeki GDF-001 ve GDF-003 model 35mm’lik toplar modernize edilerek parçacıklı mühimmat kullanabilir hale getirilecek ve Aselsan tarafından geliştirilen Atış İdare Cihazı (AİC) ile beraber liman, üs gibi sabit tesisleri gerek havadan yere kullanılan güdümlü/güdümsüz mühimmatlara karşı gerekse C-RAM rolünde atılan havan ve roket gibi mühimmatlara karşı 4000 m’e kadar savunma için daha etkin kullanılmaya başlayacaktır.

Resim 6 Modernize Edilen 35mm Top ve Atış İdare Cihazı

35mm’lik topların hareket halindeki Mekanize ve Zırhlı Birliklerin alçak irtifa hava savunması için kullanılması maksadıyla eski 40mm toplu M-42A1/A2 Duster Walker sistemlerinin yerini almak üzere 2010 yılında başlatılan Korkut SSA ve Korkut KKA projesinde ilk sistemler teslim alınmış ve seri üretim süreci devam etmektedir. 

FNNS üretimi ACV-30 paletli zırhlı araç üzerine şekillendirilen sistem zırhlı kule içerisinde parçacıklı mühimmat kullanabilen 4000 m’e kadar etkili 2 adet 35mm’lik top, 30km menzilli 3 boyutlu otomatik hedef takibi yapabilen atış kontrol radarı ve optik sistemlerden oluşmaktadır. Sistem kendi radarı ile tespit ve takip yapabildiği gibi, üzerinde 70 km menzilli aktif faz dizinli 3 boyutlu arama radarı bulunan Komuta Kontrol Aracı’ndan veya HErİİKS ile ağ destekli olarak başka radarlardan gelen bilgiye göre de hedeflere ateş açabilmektedir.

Resim 7 Korkut KKA ve Korkut SSA

Envanterdeki 40mm’lik L-60/70 uçaksavar toplarının bir kısmı 80’li yıllarda iyileştirmeye tabi tutulmuş, L-60 toplarının bir kısmına Officine Galileo işbirliği ile takip hızı artışı, P-75 sistemi ile menzil ve hız bilgileri hesaplama kabiliyeti ve optik nişangah sistemi kazandırılarak etkinlikleri arttırılmıştır. Ayrıca 40mm L-70, 35mm GDF-001/003 Oerlikon çekili hava savunma toplarının hedef aydınlatması ihtiyacını karşılayan D-IX Super Fledermaus AİC üzerinde gerçekleştirilen yeni bilgisayar entegrasyonu çalışması ile radarlara HvKK SHM’ne radar izi gönderebilme kabiliyeti kazandırılmıştır. Bugün hala mevcut topların bakımı yapılarak kullanımı devam etmektedir.

Resim 8 D-IX Super Fledermaus AİC ve 40mm L-70 Uçaksavar Topu 

1980’li yıllarda İngiltere’den satın alınan ve 1995 yılında Türk Hava Kuvvetlerine teslim edilen ABD’nin İncirlik üssünde konuşlu 14 batarya Rapier sistemi (aslında Roland I sistemi alınacaktı ancak maliyet ve acil ihtiyaç nedeniyle Rapier tercih edildi) 1996 yılında yürürlüğe giren sözleşme ile modernize edilmiş ve günümüzde de sabit tesislerin alçak irtifa hava savunması için kullanılmaktadır. 

B1X modernizasyonu sonrası Blind Fire izleme radarı menzili 12 km’den 23 km’e çıkan her hava şartında kullanılabilen (her hava şartı uçakların uçabildiği hava şartlarıdır) radarı ile güdümlenen MK-I ve yurtiçinde Roketsan tarafından ortak üretimi yapılan MK-2 füzeleriyle 8000 m menzil ve 5000 m irtifaya kadar helikopter, iha ve uçaklara (?) karşı savunma yapılabilmektedir.

Resim 9 Rapier Atış Ünitesi ve Blind Fire Atış Kontrol Radarı

Avrupa Stinger Konsorsiyumu’na sağlanan katılım ile yurtiçinde üretilen tek er tarafından kullanılan FIM-92 Stinger Füzesi’nin azami menzilinden daha fazla yararlanabilmek, gece şartlarında da kullanılabilmek ve sabit tesislerin yanında mekanize ve zırhlı birliklere eşlik edebilecek şekilde kullanımı için Kundağı Motorlu Stinger projesi Aselsan tarafından 1993 yılında başlatılmış ve Kara Kuvvetleri için M113A2 ZPT üzerinde Atılgan, Hava ve Deniz Kuvvetleri için ise Land Rover 130 üzerine şekillendirilen Zıpkın sistemleri üretilerek 2004 yılında ilk sistemler TSK’nın kullanımına verilmiştir. Açık kaynaklarda TSK’nın kullanmakta olduğu FIM-92C Stinger RMP füzesinin azami menzili 8 km, etkili menzili 6 km ve azami angajman irtifası yaklaşık 5 km olarak belirtilmekle beraber eğer füze isabet sağlamazsa 17. saniye sonunda kendi kendini imha etmektedir.

Resim 10 Kundağı Motorlu Stinger Prototipi ve Atılgan Zıpkın Sistemleri

TSK envanterinde bulunan Stinger POST (FIM92B) ve Stinger RPM (FIM-92C) füzelerinin yerini almak üzere 6km etkili menzili ve 4 km irtifası olması planlanan IIR arayıcı başlıklı bir Milli Manpads çalışması da yürütülmektedir.

Resim 11 Milli Manpads (Temsili)

1980’lerden beri devam eden ama çeşitli nedenlerden sonuçlanmayan Alçak İrtifa Hava Savunma Füze Sistemi ihtiyacını yurtiçinden karşılamak amacıyla 2011 yılında Aselsan ana yükleniciliğinde başlatılan HİSAR-A projesi başlatıldı. Alçak irtifada ve kısa menzildeki hava tehditlerini etkisiz hale getirmek için tasarlanan ve test süreci devam eden sistem dikey atış kabiliyetli 15+ km menzil ve 10km azami irtifada önleme yapması hedeflenen IIR başlıklı füze kullanacaktır. 

HİSAR-A otonom ve çekili olarak 2 farklı versiyonda olacaktır. Otonom sistem tek başına görev yapabilecek ve direk HErİKKS ile bağlantı kurabilecek, çekili sistem ise Aselsan tarafından geliştirilen AİC tarafından modernize edilen çekili 35mm toplar ile birlikte idare edilecektir. Proje takviminde ilk sistemin Ekim 2020’de teslim edilmesi ve projenin 2024 yılında tamamlanması hedeflenmişken geçtiğimiz günlerde ilk sistemin teslim tarihinin 1 yıl ertelendiği açıklanmıştır. Testlerin tamamlanıp seri üretim aşamasına geçilmesi ve sistemlerin operasyonel olması 2025’i bulabilecektir. Bu süre zarfında 2019 yılında teslim alınacağı açıklanan S-400 sisteminin alçak irtifa savunması eldeki Rapier, 35mm toplar ve Korkut ile sağlanmaya çalışılacaktır. 

Resim 12 Çekili HİSAR-A Sistemi Kullanımı

Görüldüğü üzere envanterdeki silah sistemleri Hisar-A operasyonel olana kadar çok alçak irtifada etkili olabilecek kabiliyettedir. Devam eden projelerin hayata geçmesiyle Alçak İrtifa Hava Savunması kapasitemiz artacak ve  günümüz tehditlerine karşı ki nedir bunlar; artık 100+km mesafeden atılabilen güdümlü mühimmatlar, füzeler, seyir füzeleri, iha ve saldırı amaçlı kullanılan drone sistemleri olup bunlara karşı savunma kademesini ağırlıklı olarak alçak irtifa hava savunma sistemleri yapmaktadır/yapacaktır.

Aziz Emre Sifoğlu

 
Kaynak: www.kokpit.aero.

Facebook

Kokpit Aero

Yorum Yap