Türkiye'nin en çok ziyaret edilen müzeleri

  • 10/02/2014 00:06

ZİYARETÇİ SAYISI %428,8 ARTTI:

Türkiye’de müzelere gereken önemin verilmeye başlaması kendini ziyaretçi sayısında da gösterir hale geldi. 2000'li yılların başında yaklaşık 7 milyon kişiyi ağırlayan Türkiye'deki müze ve ören yerleri 2013 yılı sonunda tam 29 milyon 533 bin kişi tarafından gezildi. Turizm Bakanlığı ve TÜRSAB’ın verilerine göre müzeleri ziyaret edenlerin yüzde 69’u yabancı turistler, yüzde 31 ise yerli vatandaşlar. Yani 29.5 milyon müze ziyaretçisininin 20 milyonunu yabancılar, 9.5 milyonunu ise Türkiye vatandaşları oluşturuyor.

Müze ziyaretçilerindeki artışla Türkiye'ye gelen yabancı turist sayısındaki artış karşılaştırıldığında da ortaya ilginç bir sonuç çıkıyor.  2000 yılında 10.4 milyon yabancı turist ağırlayan Türkiye, bu rakamı 2013 yılında 34.9 milyona çıkarmayı başardı. Aynı yıllar zarfında müze ve ören yerlerini ziyaret eden kişi sayıları da sırasıyla 6.8 milyon ve 29.5 milyon oldu.

Bir başka deyişle, Türkiye'ye gelen yabancı turist sayısında yüzde 335'lik artış yaşanırken, müze ve ören yeri ziyaretçi sayılarında ise yüzde 428,8'lik artış meydana geldi. Bu artış, hem Türk ziyaretçilerin ilgisinin artmasından hem de Türkiye'ye gelen yabancı turistlerin müze ve ören yerlerine gösterdiği ilgiyi gösteriyor.

ZİYARETÇİ SAYISI 29.5  MİLYONU AŞTI

Yıl

Ziyaretçi sayısı (Müze ve ören yerleri)

2000

6.887.344

2001

7.590.138

2002

14.268.186

2003

13.987.747

2004

13.015.486

2005

18.384.865

2006

16.086.050

2007

18.048.674

2008

22.662.590

2009

21.193.627

2010

25.854.341

2011

28.462.893

2012

28.781.308

2013

29.533.966

 

MÜZE ZİYARETÇİLERİ YABANCI TURİST SAYISINDAN HIZLI ARTTI

 

Yabancı turist sayısı

Müze/Ören yeri ziyaretçi sayısı

2000

10.428.153

6.887.344

2013

34.910.098

29.533.966

Artış (%)

335

428,8

TOPKAPI, AYASOFYA'DAN LİDERLİĞİ GERİ ALDI:

Türkiye'de en çok gezilen müzelere bakıldığında Topkapı Sarayı Müzesi'nin Ayasofya Müzesi'nden liderliği geri aldığı göze çarptı. 2013 yılında Topkapı Sarayı'nı gezen ziyaretçi sayısı 3 milyon 397 bin 907 olurken, Ayasofya'yı ziyaret eden kişi sayısı ise 3 milyon 275 bin 337 olarak gerçekleşti. Böylece son 2 senedir Ayasofya Müzesi lehine sonuçlanan liderlik yarışında bu yıl Topkapı Sarayı tekrar birinciliği kapmış oldu.

Listede 3'üncü sırada 1.8 milyon kişinin gezdiği Efes Örenyeri yer alırken, en çarpıcı artış ise Topkapı Sarayı Harem'den geldi. Özellikle Muhteşem Yüzyıl dizisinin etkisiyle son 3 yıldır ziyaretçi sayısında dikkat çekici bir artış trendi yakalayan Topkapı Sarayı Harem'i bu yıl ilk kez 1 milyonu aşkın kişi gezdi. Harem, 2012'de 744.6 bin olan ziyaretçi sayısını 1 milyon 30 bin 556'ya çıkarmayı başardı.

HAREM ZİYARETÇİSİ İLK KEZ 1 MİLYONU GEÇTİ

 

Müze

Yıl / Ziyaretçi sayıları

2009

2010

2011

2012

2013

Topkapı Sarayı Müzesi

2,259,521

2,995,708

3,132,483

3,344,406

3,397,907

İstanbul Ayasofya Müzesi

2,272,389

2,761,069

3,239,096

3,345,413

3,275,337

Efes Örenyeri

1,698,688

1,845,447

2,020,295

1,888,572

1,848,547

Göreme Açıkhava Müzesi

626,059

778,010

934,876

959,989

976,165

Topkapı Sarayı Harem

509,575

578,777

744,665

799,977

1,030,556

Noel Baba Müzesi

383,142

445,346

589,804

504,421

532,194

Myra Örenyeri

384,984

426,392

546,667

464,648

465,150

Troia Örenyeri

315,546

386,079

533,806

506,710

462,660

DÜNYA LİDERİ YİNE L'OUVRE:

Türkiye'deki umut verici yükseliş trendini dünyayla kıyaslayınca yine de gidilecek yolun uzun olduğu ortaya çıkıyor. Türkiye, tarihi miras ve yapılar olarak dünyadaki rakiplerinden avantajlı durumda olsa da özellikle ABD, İngiltere ve Fransa müzecilikte lider konumda. Dünyanın en çok gezilen müzesi Paris'teki L'ouvre Müzesi. Ziyaretçi sayısı 2012 yılına göre yüzde 6 gerileyip 9.2 milyona düşse de, L'ouvre, halen dünya birinciliğini koruyor.

En çok ziyaret edilen 10 müzenin toplam ziyaretçi sayısı 66.8 milyon. Bu rakam 2012 yılında yaklaşık 56 milyon olarak gerçekleşmişti. En çok ziyaret edilen 10 müzenin 4'ü ABD'de, 4'ü İngiltere'de bulunuyor. ABD'deki bu müzelerin ziyaretçi sayısı 29.2 milyon. İngiltere'dekilerin ziyaretçi sayısı ise 22.9 milyon.

 

L'OUVRE'U 9.2 MİLYON KİŞİ GEZDİ

Şehir

Müze adı

2013 ziyaretçi sayısı

(milyon kişi)

Paris

L'ouvre

9,2

Washington

National Museum of Natural History

8

New York

American Museum of Natural History

8

Washington

National Air and Space Museum

7

Londra

British Museum

6,7

New York

Metropolitan Museum of Art

6,2

Vatikan

Vatikan*

5,5

Londra

Tate Modern*

5,5

Londra

National Gallery

5,4

Londra

Natural History Museum

5,3

* Henüz açıklanmadı, tahmini rakam.

 

HANGİ BÖLGE NE KADAR ZİYARETÇİ ALIYOR?

 

MÜZE ZİYARETLERİNİN % 44'Ü İSTANBUL BÖLGESİNDE GERÇEKLEŞTİ:

2013 yılında toplam müze ziyaretlerinin yüzde 44'ü İstanbul bölgesinde gerçekleşti. İstanbul bölgesindeki müzeleri 8,9 milyon kişi ziyaret ederken, İstanbul'u 2,9 milyon ziyaretçiyle Ege&Selçuk bölgesi  takip etti. Listenin 3'üncü sırasında ise 2.5 milyon ziyaretçiyle Kapadokya yer aldı. Kapadokya'yı sırasıyla 1,9 milyon ziyaretçiyle Batı Antalya, 1,2 milyon ziyaretçiyle Anadolu Bölgesi, 1,1 milyon ziyaretçiyle Doğu Antalya ve 1 milyon ziyaretçiyle Ege&Bergama bölgesi izledi.

Toplam müze ziyaretlerinin yaklaşık yüzde 75'i acentalar aracılığıyla veya kapıdan alınan biletlerle gerçekleşti. Buna ek olarak, kalan yüzde 25 ise hemen hemen yarı yarıya Müzekartlı girişler ve ücretsiz girişlerden oluştu. 2013 yılında 2.4 milyon kişi müzelere ücretsiz girdi. Toplam ziyaretçilerin yüzde 10'unu oluşturan ücretsiz kategoridekiler ağırlıklı olarak 18 yaş altını kapsayan okul öğrencilerinden ve 65 yaş üstü ziyaretçilerden oluştu.

 

İSTANBUL MÜZELERİNİ 8.9 MİLYON KİŞİ ZİYARET ETTİ

Bölge adı

Acenta

Bilet

Kart

Ücretsiz

TOPLAM

İstanbul Bölgesi

2.517.477

4.097.277

1.383.884

996.183

8.994.821

Ege&Bergama

607.821

188.602

102.091

116.699

1.015.213

Ege&Selçuk

1.681.228

745.546

275.927

257.416

2.960.117

Muğla&Bodrum

43.981

312.257

56.186

62.121

474.545

Antalya (Doğu)

430.572

453.551

100.847

196.563

1.181.533

Antalya (Batı)

919.854

660.534

160.493

222.643

1.963.524

Anadolu Bölgesi

164.525

524.724

197.643

353.710

1.240.602

Kapadokya

1.227.820

682.152

368.642

250.561

2.529.175

TOPLAM

7.593.278

7.664.643

2.645.713

2.455.896

20.359.530

SAHİLDEKİ MÜZELER HAK ETTİĞİ İLGİYİ GÖREMİYOR:

Kültür başkenti İstanbul’un müzeleri gerek yabancı gerekse yerli ziyaretçilerin akınına uğrarken, turizmin başkenti olarak gösterilen Antalya ve bölgesi için aynı şeyi söylemek mümkün değil. TÜRSAB’ın verilerine 2013 yılında İstanbul 10 milyon 486 bin turisti ağırlarken, müzelerine gelen ziyaretçi sayısı 8.9 milyonu buldu. Bunların yüzde 70’ine yakının yabancı ziyaretçi olduğu düşünüldüğünde 6 milyon 300 bin yabancının İstanbul müzelerini gezdiğini söylemek yanlış olmaz.

Türkiye’nin turizm başkenti olarak gösterilen Antalya’da ise durum farklı.

Antalya bölgesindeki müzeler 2013 yılında toplam 3 milyon 145 bin 57 kişiyi ağırladı. Oysa 2013 yılı içinde Antalya 11 milyon 120 bin turisti ağırlayarak kendi rekorunu yeniledi. 

Antalya, İzmir ve Muğla’ya gelen toplam turist sayısı ise 2013’te 15 milyon 672 bin 878 bin kişiyi buldu. Aynı dönem için bu üç ildeki müzeleri ziyaret eden sayısı ise 7 milyon 594 bin 932 kişi oldu.

Müzelere gelen ziyaretçilerin yüzde 69-70’nin yabancı, kalanı yerli olduğu düşünüldüğünde bu bölgeye gelen 15.6 milyon  ziyaretçinin sadece üçte biri yani 5.3 milyonu müzeleri gezmiş görünüyor.

Nitekim Müzeler Raporu da, Akdeniz bölgesinde deniz kıyısında yer alan antik şehirlerin en düşük ziyaretçi sayısına sahip olduklarını ortaya koyuyor. Bunun birkaç nedeni bulunuyor. En önemli neden, turizm sezonunda gün içerisinde hava sıcaklığı nedeniyle ziyaretin cazip görülmemesi. Yine seyahat acentelerinin gezi programında yer almayan noktaların ziyaretçi sayısı da oldukça düşük oluyor.

ANTALYA’DAKİ MÜZELERİN ZİYARETÇİ SAYISI 3 MİLYON

 

İl

Turist sayısı/2013

Müze ziyaretçi sayısı/2013

İstanbul

10,486,297

8,994,821

Antalya

11,120,730  

3,145,057

İzmir

1,389,459

3,975,330

Muğla

3,062,689

474,545

 

 

1 MİLYON ESER BULUNAN ARKEOLOJİ MÜZESİ'NE 78 YIL SONRA BİR CUMHURBAŞKANI GELECEK:

İstanbul'daki müzelerin en önemlileri arasında yer alan İstanbul Arkeoloji Müzesi'ni 78 yıl sonra bir Cumhurbaşkanı’nı ağırlamaya hazırlanıyor. Şubat ayında gerçekleşmesi beklenen Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün ziyareti en son 10 Şubat 1936'da Mustafa Kemal Atatürk tarafından gerçekleştirilen ziyaretten sonra bir ilk olması açısından önem taşıyor.

2012 yılında bir bölümü restorasyon nedeniyle kapatılan Müze'de toplam 1 milyon eser bulunuyor. Bu eserlerin 600 bin kadarı İslami ve gayrı islami sikkelerden oluşuyor. 80 bine yakın çivi yazılı belge bulunan Müze'de 200'e yakın arkeolojik eser de yer alıyor. İstanbul Arkeoloji Müzesi, Türkiye müzelerinde korunmakta olan eserlerin yaklaşık 3'te 1'ine birine sahip. Şu anda 1 milyon eserin sadece yüzde 20'si sergilenebiliyor. 2009 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı ile 'İstanbul Arkeoloji Müzesi Destekçilik Hizmet ve İşbirliği Sözleşmesi' imzalayan TÜRSAB, bu tarihten bugüne kadar müze için tam 10.8 milyon TL harcamış durumda.

Osmanlı’nın ve Türkiye’nin ilk müzesi olarak 1891 yılında ressam ve arkeolog Osman Hamdi Bey tarafından kurulan Arkeoloji Müzesi, depreme karşı güçlendiriliyor, restore ediliyor; altyapı, iklimlendirme, elektrik ve güvenlik sistemleri anlamında da yenileniyor. İstanbul Arkeoloji Müzesi’nin ardından 18 tarihi binadan oluşan Darphane-i Amire Binaları’nı da depreme karşı dayanıklı hale getirmek için çalışmalara başlayan TÜRSAB, bu iki yapıya büyük bir kültür kompleksine dönüştürmeyi planlanıyor. Mayıs ayında tamamlanması hedeflenen projeyle toplam sergileme alanı 31 bin metrekareye çıkacak ve  sergilenen eser sayısı artacak. Ayrıca, aile ve çocuk programları, geçici sergileme alanları, yeme içme ve etkinlik alanları da oluşturulacak.

ARKEOLOJİ  MÜZESİ'Nİ 2013'TE 458 BİN KİŞİ GEZDİ

Yıl

Ziyaretçi sayısı

2008

207.748

2009

241.115

2010

394.482

2011

412.425

2012

392.466

2013

458.591

2013'TE 783 BİN KİŞİ MÜZEKART ALDI:

Müzelere gösterilen ilginin artmasıyla birlikte Müzekart'a olan talep de arttı. 2008'de 390 bin 59 kişi Müzekart sahibiyken 2013 yılında Müzekart alan kişi sayısı ise 783 bin 456 olarak gerçekleşti. Toplam Müzekart sahibi de 4 milyon 420 bine ulaştı. Müzekart'a en büyük ilgi 2011 yılında gösterildi. 2011'de 898 bin 504 kişi Müzekart aldı. Bu tarihten itibaren de her yıl yeni Müzekart alan kişi sayısı 750-850 bin bandında seyretti.

4,4 MİLYON MÜZEKART SAHİBİ VAR

Yıl

Müzekart sahipliği

2008

390.059

2009

758.127

2010

747.138

2011

898.504

2012

843.019

2013

783.456

TOPLAM

4.420.303

 

MÜZEKARTLILARIN %23'Ü TOPKAPI'YA GİTTİ:

Müzekartlıların en çok ziyaret ettiği müzelere bakıldığında genel ziyaretçi tercihlerine paralel bir sonuç ortaya çıktı. Müzekart sahiplerinin yüzde 23'ü Topkapı Sarayı'na gitmeyi tercih etti. Bu oranı yüzde 19 ile Ayasofya takip etti. Daha sonra da sırasıyla yüzde 8 ile Efes Örenyeri, yüzde 5 ile Göreme Açıkhava Müzesi ve yüzde 4 ile İstanbul Arkeoloji Müzeleri izledi.

 

4 MÜZEKART SAHİBİNDEN 1'İ TOPKAPI’DA

 

Müzekart sahiplerinin en çok ziyaret ettikleri müzeler (%)

Topkapı Sarayı Müzesi

23

İstanbul Ayasofya Müzesi

19

Efes Örenyeri

8

Göreme Açıkhava Müzesi

5

İstanbul Arkeoloji Müzeleri

4

Ihlara Vadisi Örenyeri

3

Derinkuyu Yeraltı Şehri

3

Kaymaklı Yeraltı Şehri

3

Troia Örenyeri

2

Sümela Manastırı

2

Diğer müzeler

27

TOPLAM

100

MÜZE GELİRLERİ TÜRSAB İLE 2'YE KATLANIP 263 MİLYON LİRAYI AŞTI:

2010 yılında 49 müzenin işletimi ve giriş kontrol sistemlerinin modernizasyonu ihalesini kazanan TÜRSAB, bu kısa süre içerisinde gelirleri de 2 katından fazla artırdı. 2009 yılında 13.8 milyon ziyaretçinin gittiği söz konusu müzelerden elde edilen gelir 125 milyon 645 bin TL iken 2013 yılında 19.2 milyon ziyaretçiden toplam 263 milyon 333 bin TL gelir elde edildi.

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın 2010 yılında açmış olduğu 49 müze ve örenyeri modernizasyonu konulu ihaleyi TÜRSAB kazanmıştı. Son olarak bakanlğıın 2013 Ekim ayında ikinci aşama olarak ihaleye çıkardığı 105 müze ve örenyeri modernizasyonu ihalesini de TÜRSAB kazandı. Ocak başında da 2013 yılında 1 milyon 700 bin kişinin gezdiği  Pamukkale'nin müze işletmesi de ihale ile TÜRSAB'a verildi.

SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

TARİHİ KALINTI ÇOK, MÜZE SAYISI AZ:

İstanbul, tarihi dokusu fazlasıyla zengin bir şehir. Bu durum, şehirlerdeki 'tarihi kalıntı' sayıları da ortaya koyuyor. Dünya Şehirleri Kültür Raporu 2013'e göre, İstanbul'da 30 bin 188 tarihi kalıntı bulunuyor. Her ne kadar 'tarihi kalıntı' tanımının farklı ülkelerde farklı karşılıkları olsa da, yine de bir karşılaştırma yapmak mümkün. Tarihi kalıntı sayısı Londra'da 18 bin 901, Paris'te 3 bin 792, Berlin'de 8 bin 689, New York'ta ise bin 482. Bir başka deyişle, İstanbul'daki tarihi kalıntı sayısı Londra'dakinin 2 katı, Paris'tekinin 10 katı, Berlin'dekinin ise neredeyse 4 katı. Buna karşılık, müze sayıları ise tam tersi bir tablo çiziyor. İstanbul'da 7 ulusal müze, 71 de 'diğer müze' kategorisine giren müze bulunuyor. Yani toplam müze sayısı 78 olarak karşımıza çıkıyor. Londra'da ise bu sayı İstanbul'un yaklaşık iki katı yani 172 adet düzeyinde. Benzer şekilde, Paris, Berlin ve New York'taki müze sayıları da İstanbul'u neredeyse katlıyor. Paris'te 137, Berlin'de 158, New York'ta 131 müze bulunuyor. Bu rakamlar, İstanbul'un tarihi miras açısından zengin, bunları muhafaza edip müzeye dönüştürme ve sergileme açısından ise yolun başında olduğunu ortaya koyuyor.

İSTANBUL'DA LONDRA'NIN YARISI KADAR MÜZE VAR

 

 

İstanbul

Londra

Paris

Berlin

New York

Ulusal müze sayısı

7

11

24

18

2

Diğer müze sayısı

71

162

113

140

129

İlk 5 müze/ziyaretçi (milyon)

7,1

25,3

23,4

4,7

15,4

Tarihi kalıntı sayısı

30.188

18.901

3.792

8.689

1.482

Kaynak: World Cities Culture Report, 2013.

GÜNEY'DE SICAĞA KARŞI AKŞAM AÇIK MÜZE FORMÜLÜ:

Güney sahillerindeki antik kentlerin yeterince ziyaretçi alamadığı rakamlarla ortaya çıkmış durumda.  Bu soruna çözüm üretmek üzere uzun süredir TÜRSAB’ın çalışmaları sürüyor. Bu bölgelerdeki müze ve ören yerlerinin saat 17-21 arasında da açık kalması için TÜRSAB, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile görüşme halinde. Işıklandırılması uygun olan müzelerin gece geç saatlere kadar açık kalması için görüşmeler sürerken, bu yönde bazı yörelerde adımlar da atılıyor. Bu yönde atılacak adımlar Güney'deki müzelerin de dünyada hak ettiği yere ulaşmasını sağlayacak. Bu arada seyahat acentelerinin gezi programlarına müzelerin de tahil edilmesi hem bölge turizmi hem de müzelerin tanıtımı için büyük bir önem arz ediyor.

ARKEOLOJİ MÜZESİ ESERLERİ GÜN YÜZÜNE ÇIKMALI:

İstanbul'un en önemli müzeleri arasında yer alan Arkeoloji Müzesi'ndeki en büyük sorun mevcut eserlerin tam olarak sergilenememesi. Yaklaşık 1 milyon eserin bulunduğu müzede  bunların sadece yüzde 20'sini ziyaretçiler görebiliyor. Geri kalan kısım ise depolarda bulunuyor. TÜRSAB tarafından yapılan çalışmalarda bu eserlerin de gün yüzüne çıkması ve sergilenmesi hedefleniyor.

Tarihin farklı dönemlerine izler bırakmış uygarlıklardan kalan çeşitli eserlere ev sahipliği yapan İstanbul Arkeoloji Müzeleri, dünyada müze binası olarak tasarlanan ve kullanılan ilk 10 müze arasında yer alması bakımından öne çıkan bir yapı. Ayrıca Türkiye'nin de müze olarak düzenlenmiş ilk kurumu olması bakımından da farklı bir öneme sahip.