Koltuk arkası ekranlar out, internet in

  • 26/07/2016 00:07

Fatih Yılmaz

Uzun mesafeli uçuşlarda koltuk arkası ekranlar, yani uçak içi eğlence sistemi yolcuların vazgeçilmezi arasındadır. 5-6 saati aşan uçuşlarda sıkılmadan keyifli vakit geçirebilmenin belki de tek yolu, kişiye özel bu ekranlardan film veya belgesel izlemek, tv seyretmek, müzik dinlemek veya oyun oynamaktır. Endüstrinin 1990’lı yılların sonunda tanıştığı kabin içi eğlence sistemi köklü bir değişimle yüzyüze.

EĞLENCE SİSTEMİ BÜYÜK BİR MALİYET GEREKTİRİYOR

Yolcuların havayolu tercihinde fiyat unsuru kadar kabin içi eğlence sisteminin de öneminin farkında olan şirketler kabin içi eğlence sistemlerine büyük yatırım yaptılar. Zamanla koltuk arkasındaki ekranlar büyüdü, film, müzik, oyun seçenekleri çoğaltıldı. Uçağın nerde olduğunu, saatte kaç km hız yaptığını haritalarla gösterme, kokpit ve kuyruğa yerleştirilen parmak kamera görüntüleri, yeni nesil uçakların standart donanımları arasına girdi.Uçak başına bu sistemlerin havayoluna maliyeti 2-5 milyon doları buldu.

Uçağın tipi ve kapasitesine bağlı olarak eğlence sistemi, ekran ve kablolama ile birlikte ağırlığı birkaç ton arttırıyor. Bu da uçağın daha çok yakıt tüketmesine, maliyetlerin artmasına neden oluyor, başta kargo olmak üzere taşıma kapasitesini düşüyor. Her yıl gösterilen film ve sunulan müzikler nedeniyle ödenen telifler maliyeti arttırıyor.

 

YOLCU KENDİ MOBİL CİHAZINI KULLANMAK İSTİYOR

İnternetin gelişmesiyle birlikte artık orta ölçekli havayollarının filo başına yarım milyar doları bulan eğlence sistemi yatırımları akıllı telefonlar, ipad’ler gibi taşınabilir cihazların tehdidi altına girdi.

Bu alanda yapılan araştırmalar, yolcuların kişisel cihazları kullanarak seçtikleri müziği dinlemek, e-kitap okumak veya filmleri izlemek istediğini ortaya koyuyor. Bu gerçeği dikkate alan havayolları ciddi rakamlar harcadıkları kabin içi eğlence sistemlerini sorgulamaya başladı. Birçok havayolu bu teknolojiye hemen adapte oldu, iPad veya diğer taşınabilir eğlence cihazları ile uyumlu çalışan sistemlere geçmeye başladı.

Kabin eğlence sistemi konsepti, wi-fi olarak adlandırılan kablosuz internet bağlantısıyla yeni bir boyuta taşındı. İnternet altyapısını güçlendirerek koltuk arkası ekranladan kurtulmayı amaçlayan sistem uçaklarda çok basit bir şekilde çalışıyor. Yolcular wireless internet hizmeti ile uçağın network’üne bağlanıyor, film, müzik, oyun seçeneklerini buradan seçiyor. Bu uygulamayı ilk başlatan şirketler Amerikan Westjet Airlines, XL Airways, Iberia Express, Arkefly gibi şirketler oldu.Ancak bu havayollarına kısa süre sonra yenilerinin de katılacağı belirtiliyor.

IPAD’İ OLMAYAN YOLCUYA KİRALANIYOR

Örneğin WestJet’in “WestJet Connect” adını verdiği sisteme yolcular kendi mobil cihazlarından kablosuz internet ile bağlanıyor, 450 çeşit film, televizyon programı ve üç adet tv kanalını canlı izleyebiliyor. Yolcuların havayolunun internet sunucusuna girebilmeleri için Westjet’in app’ini yüklemeleri yeterli. Kendisine ait ipad veya akıllı telefonu olmayanlara, 3 saat ve daha uzun uçuşlarda kabinde kiralama imkanı sunuluyor. Ayrıca uzun süren kullanım dikkat alınarak yolcuların cihazlarını şarj edebilecekleri koltuklara entegre priz sistemi bulunuyor. Kanada merkezli Air Transat Havayolları’da yolcularına uçuş öncesi kendi app’i üzerinden film indirme  ve tv programı yükleme imkanı sunuyor.

KOLTUK VE IFE ÜRETİCİLERİ BİRLİKTE ÇALIŞIYOR

Uçak içi eğlence sistemini monte ederken, bunu koltuklardan bağımsız düşünmek elbette imkansız. Bu yüzden koltuk üreticileri kabin içi eğlence sistemi üreticileri ile birlikte çalışıyor. Örneğin Thales ve B/E  “Digital Sky” adı verilen koltuk konseptinde yolculara daha geniş ekranlar sunuyor. Recaro, Zodiac, Mirus gibi uçak koltuk üreticileri kabin içi eğlence sistemi üreticileriyle birlikte en ideal koltuk konusunda birlikte kafa yoruyor.

Örneğin Hollanda merkezli AirFi şirketinin taşınabilir kablosuz sistemi yolcuların kendi cihazlarına havayolunun önceden yüklenmiş içeriği yükleme imkanı sunuyor. Ağırlığı sadece 1.2 kilo olan bu cihazların batarya ömrü 15 saat dayanıyor, iki adet AirFi cihazı 180 koltuklu Boeing 737’nin bütün kabini kapsama alanına alırken, geniş gövdeli 280 ve üstü yolcu kapaiteli uçaklarda 3-4 adet cihaz yeterli oluyor.

FİRST VE BUSİNESS’TA KOLTUĞA YATIRIM ARTTI

Eğlence sisteminde ekonomi sınıfında bu yenilikler düşünülürken, havayolları first ve business’ta da bu sistemi daha da geliştirmenin planlarını yapıyor. Örneğin Panasonic ve B/E Aerospace firmaları, eğlence sistemini de kapsayan yeni ve ileri teknoloji içeren bir koltuk konseptini geçtiğimiz günlerde kamuoyuna tanıttı. Panasonic şirketinin “Waterfront” adını verdiği sistem, Formation Design Group ve Teague tasarım firmalarının desteği ile geliştirilen business class koltuklara monte ediliyor. Waterfront’un en önemli özelliği ise, uçak içi eğlence sistemine ait ekranlar. 61 cm genişliğindeki bu ekranlar 4K çözünürlüğe sahip ve dokunmatik kumanda ya da özellikle yatarken tercih edilebilecek küçük bir kumanda ile kontrol ediliyor. Kullanılan Bluetooth 4.0 ve NFC teknolojileri sayesinde yolcular, yanlarındaki kişisel elektronik cihazları ile uçak içi eğlence sistemine bağlanabilme şansına da sahip. Bu sistemin 2019 yılından itibaren birçok havayolunda kullanılmaya başlanacağı düşünülüyor.