Uçan Kuğular

  • 08/11/2014 12:25

Bugün “Türk Hava Kuvvetleri’nin akrobasi ekibinin adı nedir” diye bir soru sorsak, hemen akıllara “Türk Yıldızları” gelir. Tekli gösteri yapan ve Hava Kuvvetleri’nin 100’üncü yılında kurulan “Solo Türk” ile Türkiye’deki akrobasi ekiplerine farklı bir bakış getirdi. Peki ya öncesi? Türkiye’de ilk akrobasi çalışması ne zaman yapıldı? Kimler uçtu? Biraz tarihimizi karıştırınca, ortaya farklı bilgiler çıkıyor.

Akrobasi... Havacılıkta iyi eğitimin yüksek performansla birleştiği farklı bir dal. Adeta sanat. Havacılığın gelişimi ile birlikte pilotların limitlerini zorlayan akrobasi ile Türk havacılığı 1914’te tanıştı. İlk akrobasi pilotumuz Teğmen Fazıl Bey’di. 1913’te “viril” olarak adlandırılan hareketi ilk yapan Rus pilot Nesterov ve Fransız Adolphe Pegoud’un ardından Fazıl bey, 5 Mart 1914’te ilk hareketi gerçekleştirdi. 400 metreden girdiği virilden başarıyla çıktı. O tarihlerde bu hareketi yapabilen dünyada 10-12 pilot vardı. (*1)

Pervaneli uçaklarından ardından Hava Kuvvetleri’ne 1952’de katılmaya başlayan jet uçaklarıyla akrobasiye önem verilmeye başlandı. 1952’den 1962 yılına kadar Balıkesir 9. Ana Jet Üs Komutanlığı’nda kurulan “MİLLİ” akrotimi, hem yurt içi, hem de yurt dışında başarıyla uçtu.

Şimdi gelelim ikinci akrobasi ekibine... F-84G’lerden sonra Hava Kuvvetleri envanterine girmeye başlayan F-86 uçakları, daha yüksek performansa sahip, akrobasi özelliği yüksek bir jetti. Pilotların uçmaktan büyük keyif aldığı bu uçak ile 1955’te bir ekip kurulmasına karar verildi.

EKİP KURULUYOR 

Eskişehir’deki 4. Hava Üs Komutanlığı bünyesinde 4 uçaktan oluşan ekibe “Uçan Kuğular” adı verildi. Yüzbaşı Cezmi Arı’nın liderliğindeki ekip Üsteğmen Cahit Erkul, Başçavuş Sabahattin Mıstıkoğlu (*2) ve Başçavuş Hami Ünlü’den oluşuyordu.

Kırmızı-beyaz renklere boyanan uçakların gövdesinin üzerinde “kuğu” amblemi bulunuyordu. 1957’ye kadar ekip aynı pilotlardan oluşuyordu. 1958-59 arasında Cahit Erkul lider olmuş, diğer pilotları Üsteğmen Erhün Süar, Başçavuş Sabahattin Mıstıkoğlu ve Yüzbaşı Atilla Çelebi’ydi.

1960’da lider Erhan Süar, 1961’de Atilla Çelebi, 1962’de ise Yüzbaşı Aytekin Bilgi oldu. Bilgi, 1965’e kadar liderliğini sürdürdü.

1964’te Uçan Kuğular, uçak sayısını 4’ten 9’a çıkardı. 1965’te son defa uçan ektip şu pilotlardan oluşuyordu:

Lider: Yüzbaşı Aytekin Bilgi

2 numara: Üsteğmen Muhsin Özdemir

3 numara: Üsteğmen Oral Alpat (şehit)

4 numara: Üsteğmen Osman Başçelik

5 numara: Yüzbaşı Erhan Süar

6 numara: Başçavuş Sabahattin Mıstıkoğlu

7 numara: Yüzbaşı Yüksel Göynümer

8 numara: Üsteğmen Zeki Kuloğlu

9 numara: Binbaşı Cezmi Arı

EFSANE İSTANBUL GÖSTERİSİ

Uçan Kuğular'ın en en önemli gösterilerinden biri de efsane İstanbul uçuşuydu. O yıllarda İstanbul Boğazı'nın bomboş olan iki yakası arasında müthiş bir uçuş gerçekleştirilmişti. Hürriyet Gazetesi'nden Şeref Köylübay'ın hazırladığı haberin başlığına Filo Lideri Binbaşı Necati Artan'ın 'Düşerken denizi seçin' sözleri alınmıştı.

Uçuş öncesinde brifinge katılan Muhabir Köylübay, yaşadıklarını şöyle anlatıyordu:

"Binbaşı Necati Artan'ın yaşları 22 il 28 arasında değişen pilotlara son sözleri şöyle oldu: 'İlk olarak İstanbul üzerinde 9 uçakla gösteri yapıyoruz. Çoğumuz da İstanbul'u pek iyi bilmiyor. Belki de heyecanlısınız. Ancak bu başaramayacağımız bir iş değil. Unutmayın. Uçağın motoru stop ederse düşerken denizi seçin. Uçağı boğaz sularına bırakın. Halka bir zarar gelmesin!"

(*1) Türk Hava Kuvvetleri’nde Akrotim Kitabı

Hv.K.K.lığı Gensek. Tarihçe Şubesi Yayınları No:21

(*2) Başçavuş Sebahattin Mıstıkoğlu, emekli olduktan sonra zirai ilaçlama pilotluğu yaptı. 70 yaşında Hatay’ın Reyhanlı ilçesi Üçtepe Köyü yakınlarında TC-ZSR tescilli uçağıyla yüksek gerilim hattının altından geçerken tele takılarak düştü.

İŞTE O MÜTHİŞ GÖSTERİ