Tolga Özbek

Hemen atalım mı UH-1’leri?

  • Son Güncelleme: 19/02/19 16:40:17
  • 2

İstanbul’da 2,5 ayda arka arkaya iki UH-1 kazası meydana geldi. 9 askerimiz şehit oldu. Bu iki kazanın UH-1 ve İstanbul dışında kesişen bir başka yönü de her iki olayın da tecrübe uçuşu sırasında meydana gelmesi ve muhtemel motor takat kaybıyla ilişkili olmasıydı. 

Son yıllarda olduğu gibi T-37, RF-4E ve F-4E 2020’lerin ardından UH-1H helikopterleri de ‘uçan tabut’ ilan edildi. “Emekli olsun” nidaları yükselmeye başladı…

Havacılıkta bir kural vardır: Önce uçuş emniyeti… Bunu ihlal eden bir durum yaşandığında sivil-asker fark etmez. Uçuş durur, ciddi teknik kontroller yapılır. Önlem alınır.

Her kazanın ardından “Bunlar eskidi, değişsin” diye ortaya çıkan kamuoyu baskısı daha uzun yıllar görev yapacak hava araçlarının boşu boşuna hizmetten çıkmasına neden olur. 

YERLİ BİR HELİKOPTER GELİŞTİRİRKEN…

UH-1H’ların yerine TUSAŞ tarafından tasarlanan ve halen uçuş testleri süren T625 Gökbey helikopteri gelecek. Bu helikopterin ayrıca sivil modelleri de olacak. T625 programı, son UH-1H’ların emekli olacağı 2032’ye kadar tüm filonun yerini alacak. Bazı kaynaklarda hatta videolarda denildiği gibi helikopterler 2020'de emekli olmayacak.

Kamuoyunda oluşacak bir baskı ile UH-1’lerin hemen emekli olması karşısında  hemen nasıl helikopter temini gerçekleşecek? Yine bir hazır alımla T625’in önü  mü kapatılacak? 

UH-1’ler eskidi derken bunları da kulak ardı etmemekte fayda var…

ELDEKİ UH-1H SAYISI

Halen Kara Kuvvetleri’nde 56, Hava Kuvvetleri’nde 15 UH-1H bulunuyor. Jandarma’da ise İtalyan imalatı AB205’lerden 13 adet helikopter görev yapıyor.  Yani UH-1H toplamı 84 adet. Bu helikopterlere 6 ana modernizasyon paketinin 3’ü uygulandı. Aviyonik, füze ikaz ve savunma, motor modifikasyonları gerçekleştirildi.

KARA HAVACILIK’IN BEL KEMİĞİ

Amerikan Bell imalatı UH-1’ler, Kara Havacılık Komutanlığı’nın bel kemiğini oluşturur. Bakımı kolay, gövdesi, motoru, kendini ispat etmiş bir sistemdir. Güneydoğu’nun zorlu arazileri dahil uçmadıkları yer yoktur.

YALANLAR VE DOĞRULAR

İmalatı 1976’da bitti mi: Kopyala-yapıştır ile devam eden haberlerde UH-1’lerin ilk modelinin 1956’da uçtuğu, imalatının da 1976’da sona erdiği sürekli yazıldı. Google’a baktığınızda ilk UH-1 uçuşu 1956’dır ama gövde sürekli geliştirilmiş, motor, avionik ve bir çok sistem değiştirilmişti. UH-1 serisinin son modeli UH-1Y (Huey II) ise halen Bell imalat hattındaydı.

Türk UH-1’leri kaç yaşında: UH-1’ler Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine 1966’dan itibaren girmeye başladı. İlk gelenler B ile İtalya’da imal edilmiş AB204B’lerdi. modelleriydi. Kara, Deniz, Hava ve Jandarma Genel Komutanlığı birimlerince yoğun olarak kullanıldı. Sonrasında 1968’den itibaren H modelleri gelmeye başladı. Ankara’da eski adı 901 olan 5. Ana Bakım Merkezi’nde ise 1984-1992 arasında 15 adetlik paketler halinde 60 adet UH-1 montajı gerçekleştirildi. Halen envanterdeki UH-1’lerin önemli bölümünü 1984-92 arasında imal edilenler oluşturuyor.

Eskiler ne oldu: Gövde ömürlerini tamamlayan eski modellerin önemli bölümü emekli edildi. Eldeki helikopterin büyük bölümü, son imal edilmiş UH-1’ler. Modernize edildi: Helikopterler, son yıllarda modernizasyondan geçirildi. Yerden havaya atılan füzelere karşı tedbir amaçlı sistemler takıldı.

Eski-yeni tartışması: Hava aracının eskisi, yenisi olmaz. Bakımlısı, bakımsızı vardır. Nasıl Türk Hava Kuvvetleri için imal edilen Airbus A400M ilk uçuşunda yazılım sorunu nedeniyle düşebiliyorsa ya da ABD Hava Kuvvetleri’nde 60 yaşında B-52 bombardıman uçağı varsa bu konuda uçağı-helikopteri otomobille karşılaştırmak ‘abestir’.

MOTOR SORUSU

Arka arkaya gelen UH-1 kazalarıyla ilgili ‘motor’ konusu gündemde. Bu işin geçmişi ise 2003’e gidiyor. Türkiye envanterine AH-1P ve S tipi Cobra helikopterlerini ‘hibe yardım’ kapsamında 1992’de teslim almaya başladı. 10 yıllık bir bakım destek anlaşması yapıldı. Bu anlaşmanın tamamlanmasının ardından aynı motoru kullanan UH-1’ler için de ABD konfigürasyon yönetimi için gövdeyi yapan Bell ve motor imalatçısı Honeywell ile anlaşma yapılmasını tavsiye etti.

Konfigürasyon yönetimi, motorla ilgili gerekli servis bültenlerinin hazırlanması, emniyet bültenlerinin yayınlanarak kullanıcılara verilmesi demek. 2004’ten bu yana konu takip ediliyor mu bilinmiyor.

SAHTE PARÇA

Zaman zaman sivil havacılıkta olduğu gibi askeri havacılıkta da ‘bogus part - sahte parça’ olayı yaşanıyor. Bu konuda imalatçı Honeywell tarafından yayınlanan uyarılar anlaşma yapılamadığı için takip edilemeyebiliyor.

SONUÇLAR PAYLAŞILMALI

Her iki kazanın ardından raporları kamuoyu ile paylaşmak ciddi önem taşıyor. Umarız sivil havacılıkta yapılmayan bu durum askeri havacılıkta gerçekleştirilir. Raporlar, alınan önlemler kamuoyu ile paylaşılır.

SAMANDRA VE RANT

Türkiye’de arazi rantı havalimanlarının hemen etrafını sarıyor. Bugün Samandra’daki durum uçuş emniyetini tehdit eder halde. Bu nedenle 4. Hava Alayı Trakya’ya taşınacak. Yarın bir başka bölgede havalimanlarının uçuş emniyetini bozacak ve belediyeden ruhsat alacak binalar başka facialara davetiye çıkartacak.

 
Kaynak: www.kokpit.aero

Facebook

Kokpit Aero

Yorum Yap