Fatih Yılmaz

Rus uçağı MC-21 yerli uçağa mı tercih ediliyor?

  • Son Güncelleme: 16/04/17 12:55:37
  • 3

Rusya ile 2015 yılında düşürülen uçak sonrası bozulan ilişkiler geçen yıl Türkiye’nin adım atmasıyla tekrar düzeldi ve hızla eskisi gibi olma yolunda ilerliyor. Rusya ile siyasi krizin bitmesinden sonra bu ülke ile ilk kez askeri ve sivil havacılık endüstrisinde işbirliği yapma niyeti de ortaya çıktı. Uzun yıllar sonra geliştirdiği Superjet 100 bölgesel uçağı ile daha geniş gövdeli MC-21 tipi uçaklarını Batı pazarlarında satmak için yoğun efor sarfeden Rusya, Türkiye’nin bu ilgisini memnuniyetle karşıladı.

Aslında Türkiye’nin gündeminde hiç yer bulamayan Rus yolcu uçakları Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 10 Mart’ta Moskova’ya gerçekleştirdiği ziyaret sonrası daha çok konuşulur oldu. Zira Erdoğan’ın Rus yapımı MC-21 yolcu uçağının tedarik zincirine Türk şirketlerinin de girmesi gerektiğini söylemesi bir anda dikkatleri bu uçak üzerine çekti. Erdoğan’ın bu açıklamalarından birkaç gün sonra uçağın üreticisi İrkut'tan bir yetkili, MC-21 tipi yolcu uçaklarının satışı konusunda bazı Türk havayolu şirketleriyle görüştüklerini açıkladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, uçağın üretim programına girmek istedikleri yönünde fikir beyan ederken, uçağın üreticisi Irkut, Türk şirketlere uçak satmayı ön plana çıkarmıştı.

Erdoğan'ın Kremlin Sarayı'nda gerçekleşen Türkiye-Rusya Üst Düzey İşbirliği Konseyi toplantısının açılışında gündeme getirdiği MC-21, “yerli uçak TRJet projesi rafa mı kalkıyor?, MC-21 yerli uçağa mı tercih ediliyor?, Rusya’nın batıya hiç satamadığı bu uçak nasıl bir uçak?”, “Türk şirketleri MC-21’in üretim programında kendilerine nasıl bir yer bulacak” gibi birçok soruyu da beraberinde getirdi ve kafalar karıştı. Öncelikle MC-21 uçağı hakkında biraz bilgi vermekte fayda var. Uzun yıllar sonra Superjet 100 adını verdiği bölgesel yolcu uçağını üreterek hizmete sokan Rusya, hem askeri hem de sivil uçak teknolojisine büyük yatırımlar yapıyor. Sovyetler Birliği döneminde yapılan yolcu uçaklarını modernize ederek batı pazarlarında rekabet şansını yükseltmeyi amaçlayan Rusya, dünyanın en çok satan tek koridorlu uçakların en yeni versiyonları olan Airbus A320neo ve Boeing 737MAX modellerine karşı MC-21’i üretti.

HİÇBİR BATILI HAVAYOLU ŞİPARİŞ VERMEDİ

Rus Irkut Corparation şirketinin imalatı kısa ve orta menzilli MC-21 tipi uçak geçtiğimiz yıl Haziran ayında fabrikadan çıktı. Tupolev Tu-154 modelinden geliştirilen uçağın, pazarda A320neo ve Boeing 737MAX serisiyle rekabet edip edemeyeceğini zaman gösterecek. Rusya, uçağın satış şansını arttırmak için üretim programında Thales, Honeywell, Goodrich ve Zodiac Aerospace gibi uluslararası şirketlere görev verdi. MC21-200 ve 300 olmak üzere iki farklı versiyonu üretilecek olan uçağın koltuk kapasitesi 165-211 arasında değişecek. Şu ana kadar uçak için aralarında Rusya’nın milli havayolu Aeroflot, Red Wings, IrAero, Sberbank Leasing, Ilyushin Finance Corparation ve Kırgızistan Havayolları’nında bulunduğu 6 şirket 175 adet sipariş verdi.

Uçak için sipariş veren şirketler arasında hiçbir Avrupalı veya Amerikalı şirketin bulunmaması MC-21'in henüz güven testini geçemediğini gösteriyor. Uçağın motorları için iki alternatif bulunuyor, bunlar Rus şirketi Perm Engine imalatı PD-14 ve ABD’li Pratt & Whitney üretimi PW1400G.

Rus uçağının tedarik zincirine girebilecek en büyük ve en kabiliyetli şirket Türkiye Havacılık ve Uzay şirketi TAI. TAI, uçak ve helikopter parçaları üretiminde dünya markası oldu öyle ki Airbus ve Boeing’in birçok uçak tipi için yedek parça ihtiyacını karşılıyor. TAI rahatlıkla MC-21 uçağının üretim programına dahil olabilir. MC-21’in gövdesi, kanatları, kuyrukları, iniş takımları, koltukları, kabin içi sistemleri gibi önemli kısımları da Türkiye’de sektör firmaları tarafından üretilebilir. Şimdi gelelim çok merak edilen sorunun cevabına; MC-21 ucağı yerli uçak TRJet’e alternatif mi olacak?

MC-21 YERLİ UÇAĞA ALTERNATİF DEĞİL

“Türkiye Rus yolcu uçağı alarak, yerli uçak projesini rafa kaldıracak” şeklindeki iddialar gerçeği yansıtmıyor. Öncelikle iki uçağın segmenti ve özellikleri çok farklı. TRJ328 ve TRJ628 olmak üzere iki farklı modelinin imal edilmesi planlanan yerli uçak küçük gövdeli, yolcu kapasitesi 32-70 arasında değişen bölgesel bir uçak. TRJ328’in üretim programında Liebherr Aerospace (hava yönetim, uçuş kontrol sistemleri), Rockwell Collins (aviyonik), Heggemann Aerospace (iniş takımları) gibi uluslararası şirketler görev alacak. 32 koltuklu TRJ328 askeri amaçlı ve özel görevler içinde kullanılacak. Bu modelin ardından 60-70 koltuk kapasiteli TRJ628’in üretimine başlanacak.

Yerli uçağı ABD merkezli Sierra Nevada şirketinin de sahibi olan Eren Özmen ve Fatih Özmen’e ait TRJET firması üretecek. Proje Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ve Savunma Sanayii Müsteşarlığı ile birlikte yürütülüyor. Üretim yeri Esenboğa Havalimanı içinde 56 bin metrekarelik bir tesis inşa edildi. Ancak seçim döneminde sürekli gündeme getirilen yerli uçağın üretim programının çok yavaş ilerlediğini, başlangıçta ilan edilen 2023 yılına yetişmeyeceğini söylemek mümkün.

Rus uçağı MC-21 ise 165-211 arasında değişen koltuk kapasitesiyle tek koridorlu uçak pazarında tekel olan Boeing 737 ve Airbus A320 ailesiyle rekabet edecek. Eğer Rus yolcu uçağının alımına karar verilirse Türkiye semaları ilk kez Rusya imalatı yeni nesil sivil yolcu uçaklarıyla tanışmış olacak. Türkiye’nin geliştirdiği bölgesel yerli uçak için ise eğer bu hızla devam edilirse daha uzun süre beklememiz gerekecek.

MC 21 TEKNİK ÖZELLİKLER

Modeli                              MC-21-200        MC-21-300

Koltuk Kapasitesi            165                      211

Maks.Kalkış ağırlığı         72,560 kg           79,250 kg

Menzili                             6,400 km            6,000 km

Uzunluğu                         33,8 m                42,3 m

Kanat genişliği                 35,9 m                35,9 m

Yüksekliği                         11,5 m                11,5 m

Kabin genişliği                 3,81 m                3,81 m

 

TEK KORİDORLU PAZARDA YARIŞAN UÇAKLAR

 Üretici şirket                                       Irkut               Boeing              Airbus           Comac (Çin)

 Uçak modeli                                     МС-21-300     737-8MAX         A320neo         C919

Uzunluk (m)                                          42,3                39,5                  37,6                38,9

Kanat genişliği (m)                               35,9                35,9                   35,8                35,8

Motorlar                                         PW1400G-JM  CFM LEAP-1B    PW1100G-JM   CFM LEAP-1C

Maksimum menzil (km)                      6000                  6500                 6500               4075

Maksimum kalkış ağ. (kg)                  79250                  82190               79000            77300

Koltuk kapasitesi                                163                      162                    165               156

Kaynak: www.kokpit.aero

Facebook

Kokpit Aero

Yorum Yap

YAZARLAR

  • Ahmet Özkaya

    İHA uçuşlarında hangi kurallar iptal, hangileri uygulanacak?